Το τελευταίο Σοβιετικό καθεστώς στην Ευρώπη (του Μ Μελετόπουλου)

 Το   κείμενο  που  ακολουθεί  μου  το  επεσήμανε  ο  καλός  φίλος  του  blog   Νίκος Π.   Αν  και  η  παραπομπή  σε  «Σοβιετικό  καθεστώς»  σίγουρα    αδικεί   την  προβληματική  Δημοκρατία  μας  (προβληματική  μεν  αλλά   Δημοκρατία) οι   επί  της  ουσίας   επισημάνσεις   ακόμα  και  για  όσους  διαφωνήσουν  με  κάποιες  από  αυτές  είναι  μια  καλή  ευκαιρία  προβληματισμού  για  όλους  μας.    Πως    φτάσαμε  ως  εδώ;  Ποιο  είναι  αυτό  το  «εδώ» που  βρισκόμαστε; Ποιες  προϋποθέσεις  το  επέτρεψαν;  Για  να  δούμε  μετά  και που  πρέπει  και  πως  και  γιατί.
(Oι  επιχρωματισμοί  ευθύνη  μου)
ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ-firiki2010
Μελέτης Μελετόπουλος «Το τελευταίο Σοβιετικό καθεστώς στην Ευρώπη»
Αρθρογράφος: trikalanews.gr
130985912494_lrg.jpg

Η χρεωκοπία της Ελλάδας και η έλευση του μηχανισμού της Τρόϊκας οδήγησαν αναγκαστικά σε αποκάλυψη πληθώρας στατιστικών στοιχείων σχετικά με το εύρος, την δομή και την ποιότητα του δημόσιου τομέα. Σήμερα διαθέτουμε πληρέστερη εικόνα και επομένως μπορούμε να εξαγάγουμε ασφαλέστερα συμπεράσματα. Ένα βασικό συμπέρασμα είναι ότι η δομή της πολιτικής, της οικονομίας, της κοινωνίας και συνολικά του κράτους της Μεταπολίτευσης παρουσιάζει τεράστιες ομοιότητες με το σοβιετικό μοντέλο και μάλιστα αυτό της ύστερης περιόδου του «υπαρκτού σοσιαλισμού».

Ποιά είναι τα στοιχεία σοβιετικού χαρακτήρα του κράτους της Μεταπολίτευσης;

1.Ο πρωτοφανής αριθμός δημοσίων υπαλλήλων του στενού και του ευρύτερου δημοσίου τομέα. Η πρόσφατη απογραφή κατέγραψε 768.000 υπαλλήλους της γενικής διακυβέρνησης και άγνωστον ακόμα αριθμό υπαλλήλων των ΔΕΚΟ (προφανώς η μη καταγραφή τους έχει σημασία).Συνολικά ο αριθμός, σύμφωνα με τις πιο έγκυρες εκτιμήσεις, πρέπει να υπερβαίνει το 1.000.000.Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο ένα πέμπτο του εργατικού δυναμικού της χώρας(περίπου 5.ΟΟΟ.ΟΟΟ),αναλογία τεράστια σε σχέση με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές οικονομίες. Το εύρος αυτό δεν εξυπηρετεί απολύτως καμία λειτουργική ανάγκη και στην ουσία αποτελεί έναν σοβιετικού τύπου κρατικό τομέα.

Σε αυτόν κυριαρχεί ο ανθρωπολογικός τύπος του αυταρχικού έναντι του πολίτη, προστατευόμενου από κάποιον κομματικό μηχανισμό, ανεύθυνου, αντιπαραγωγικού, αναποτελεσματικού και εν πολλοίς διεφθαρμένου, αλλά και μη λογοδοτούντος και μη απολύσιμου δημοσίου υπαλλήλου. Η κυριαρχία της γραφειοκρατίας επισημάνθηκε από όλους τους αναλυτές του σοβιετικού φαινομένου ως κύριο συστατικό του, που τελικώς κατίσχυσε των σοβιέτ, του «κόκκινου στρατού» και των άλλων μηχανισμών της πρωτογενούς σοβιετικής εξουσίας. Στην Ελλάδα, ο τεράστιος κρατικός τομέας ναι μεν προέκυψε από την πελατειακή και λαϊκιστική δομή των κομμάτων της Μεταπολίτευσης, αλλά δεν συνάντησε κάποια σοβαρή πολιτική ή ιδεολογική αντίσταση, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία. Και πάντως το αποτέλεσμα ήταν μία δομή προσεγγίζουσα το σοβιετικό μοντέλο κράτους.

2.Η ύπαρξη σοβιετικού τύπου νομενκλατούρας, δηλαδή στρατιάς προνομιούχων κομματικών στελεχών(στις ΔΕΚΟ, αλλά και άλλων διεσπαρμένων σε όλον τον δημόσιο τομέα),με μισθούς διπλάσιους ή τριπλάσιους από αυτούς των υπολοίπων δημοσίων υπαλλήλων και πολλαπλάσιων αυτών του ιδιωτικού τομέα(βλ. ακριβή μεγέθη στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 10-12-2010).Η μισθολογική συντριβή του ιδιωτικού τομέα μπροστά στις μυθώδεις αμοιβές της νομενκλατούρας αποτελεί στοιχείο σοβιετικής αντίληψης και δομής.

3.Ο κρατικοδίαιτος συνδικαλισμός, που δεν αντιπροσωπεύει στην πραγματικότητα την πλειοψηφία των εργαζομένων και διευθύνεται από κρατικοδίαιτα κομματικά στελέχη, τα οποία ελέγχονται πλήρως από τους κομματικούς μηχανισμούς και μετά από πολυετή πορεία κομματικής αφοσίωσης αμείβονται με βουλευτικά και υπουργικά αξιώματα. Δεν υπάρχει καμία ουσιώδης διαφορά από το σοβιετικό συνδικαλιστικό σύστημα, ελεγχόμενο από το κράτος και το κόμμα.

4.Η ολιγαρχική δομή διακυβέρνησης και η ύπαρξη στην πραγματικότητα ενός ενιαίου κομματικού οργανισμού, με αυτοαναφορικότητα, ελεγχόμενη κλειστή αναπαραγωγή με νεποτιστικά και ευνοιοκρατικά κριτήρια,υψηλό βαθμό διαφθοράς και ταυτόχρονα διοικητική αναποτελεσματικότητα. Η ύπαρξη διαφορετικών κομμάτων και οι ρητορικού επιπέδου διαφωνίες μεταξύ τους στην Μεταπολίτευση δημιουργούν επίφαση δημοκρατικού ανταγωνισμού και πολιτικού πλουραλισμού, ενώ στην πραγματικότητα τα στελέχη των κομμάτων αυτών συνεργάζονται στενά σε πελατειακό και επαγγελματικό επίπεδο (π.χ. ψηφίζουν πάντοτε από κοινού τις μισθολογικές τους αυξήσεις και όλα τα προνόμιά τους, καθώς και την ποινική τους ασυλία).Επίσης μοιράζονται τις ίδιες ακριβώς πελατειακές και διαχειριστικές πρακτικές και ακολουθούν κοινά ήθη στην σχέση τους με τα ιδιωτικά συμφέροντα. Αλλά και τα μικρά κόμματα παίζουν ρόλο απολύτως παραπληρωματικό στον δικομματικό άξονα εξουσίας, συμμετέχουν στα προνόμια και λειτουργούν ως άλλοθι. Υπάρχει δε και «καταμερισμός εργασίας», π.χ. μικρά κόμματα που λειτουργούν ως ψηφοδόχοι των δυσαρεστημένων από τα κόμματα εξουσίας, άλλα που επωμίζονται τον ιδεολογικό έλεγχο των πανεπιστημίων ή των αντιεξουσιαστικών-αναρχικών ομάδων κλπ. Αυτή η δομή δεν διαφέρει παρά μόνον επιφανειακά από το σοβιετικό πολιτικό σύστημα, το οποίο είχε ενσωματώσει σε μία μονολιθική δομή εξουσίας όλες τις τάσεις και τις αντίθετές τους. Την διαφύλαξη του μονοπωλίου της εκπροσώπησης του εκλογικού σώματος το κράτος της Μεταπολίτευσης εμπιστεύθηκε σε εκλογικούς νόμους και εκλογικούς μηχανισμούς που αλλοιώνουν την λαϊκή προτίμηση και αποκλείουν κάθε περίπτωση ανάδειξης αντισυστημικών πολιτικών κινήσεων και προσωπικοτήτων.

5.Η απουσία διαχωρισμού των εξουσιών, κεντρικό χαρακτηριστικό του σοβιετικού συστήματος και βασική διαφορά του από τα δυτικά κράτη. Το κομματικό σύστημα επηρεάζει όλους τους επίσημους θεσμούς, την δικαιοσύνη μέσω του διορισμού της ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, την βουλή μέσω της κομματικής πειθαρχίας, αλλά και τους ανεπίσημους, όπως τα ΜΜΕ, ,ιδίως τα πιο ευπαθή ,τα οποία επηρεάζει με κρατικές διαφημίσεις ή με άλλους αθέμιτους τρόπους.

6.Τα πανεπιστήμια της Μεταπολίτευσης δεν είναι ανεξάρτητοι οργανισμοί, όπως στην Ευρώπη, αλλά προέκταση του πολιτικού συστήματος. Στελεχώνονται με κομματικά στελέχη, αποκλείουν πρόσωπα μη ελεγχόμενα, αναπαράγουν την κυρίαρχη ιδεολογία και αποτελούν φυτώρια κομματικών και συνδικαλιστικών στελεχών και γραφειοκρατών κακής ποιότητας, διαμορφώνοντας το ανάλογο ιδεολογικό και ηθικό κλίμα. Σε όλα αυτά δεν υπάρχει απολύτως καμία διαφορά με το σοβιετικό μοντέλο ανώτατης εκπαίδευσης. Υπάρχει όμως μία βασική διαφορά: ότι στα κομμουνιστικά πανεπιστήμια το «άσυλο», η βία και οι εμπρησμοί, οι ξυλοδαρμοί καθηγητών, η σταθερά επαναλαμβανόμενη καταστροφή της υποδομής, η πλήρης απουσία ιεραρχίας, ήταν αδιανόητα. Υπήρχε πειθαρχία και σκληρή μελέτη. Η αναπαραγωγή της σοβιετικής κυρίαρχης ιδεολογίας γινόταν στα πλαίσια κάποιας τυπικής τουλάχιστον ευρυθμίας και στοιχειώδους ακαδημαϊκής σοβαρότητας. Αυτή η ουσιώδης διαφορά οφείλεται στον πειθαρχημένο χαρακτήρα του ρωσικού λαού και στον σεβασμό που επιδεικνύει προς την επιστήμη.

7.Η ποινικοποίηση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της επιχειρηματικότητας αποτελεί κοινό σημείο του σοβιετικού με το ελληνικό μεταπολιτευτικό μοντέλο. Με την λεπτή διαφορά ότι στην Ελλάδα η επιχειρηματικότητα δεν αποτελεί απλώς αντικείμενο ιδεολογικής απέχθειας (ενάντια στα αφεντικά, τον ιμπεριαλισμό και τα εγχώρια όργανά του, τον παγκοσμιοποιημένο καπιταλισμό κλπ.).Αλλά συνοδεύεται και από χλεύη έναντι των κορόιδων που εργάζονται σκληρά και προκόβουν στον ανταγωνιστικό κόσμο της ελεύθερης αγοράς, ενώ θα μπορούσαν να τακτοποιηθούν και να σιτίζονται σε κάποιο κρατικό πρυτανείο καλλιεργώντας τις κατάλληλες διασυνδέσεις(και βεβαίως με τις απαιτούμενες αντιπαροχές και δεσμεύσεις υποτέλειας). Αλλά και ο συρρικνωμένος και προβληματικός ιδιωτικός τομέας της Ελληνικής οικονομίας βρίσκεται σε σχέση εξάρτησης-ομηρείας από το κράτος, μέσω των μηχανισμών της γραφειοκρατίας-διαφθοράς, των κρατικών προμηθειών, της μη πληρωμής των κρατικών προμηθευτών κλπ. Στην ουσία η ιδιωτική οικονομία περνάει από το κράτος-πολιτικό σύστημα-κομματικό σύστημα-κομματικό συνδικαλισμό.

8.Η ιδεολογική κυριαρχία του μαρξισμού-λενινισμού-σταλινισμού, σε διάφορες παραλλαγές, που λειτούργησε σε όλη την διάρκεια της Μεταπολίτευσης ως πραγματική επίσημη ιδεολογία. Όχι μόνον η πληθώρα μαρξιστικών ή μαρξιστογενών κομμάτων, γκρουπούσκουλων και παρεών αναπαρήγαγε μία μαρξιστική vulgata, αλλά και τα λεγόμενα αστικοφιλελεύθερα κόμματα διακατέχονταν από τον τρόμο των ίδιων τους των θέσεων και λειτουργούσαν σε ιδεολογικό επίπεδο απολογητικά έναντι της μαρξιστικής ρητορικής.

9.Τα γκουλάγκ συνιστούν ασφαλώς μία σοβαρή διαφορά ανάμεσα στο κράτος της Μεταπολίτευσης και την Σοβιετική Ένωση. Χωρίς να υπάρχουν κυριολεκτικά τα γκουλάγκ, οι εξουσιαστές της Μεταπολίτευσης εφηύραν έναν άλλον τρόπο εξουδετέρωσης των αντισυστημικών στοιχείων (διανοουμένων, πολιτικών, επιστημόνων, ηθικών στοιχείων κλπ.):αυτό που ο Χριστιανισμός αποκαλεί, με άλλη έννοια βέβαια, εγκόσμια εξορία. Οι αντιφρονούντες της Μεταπολίτευσης μπορούσαν να εκφράζονται ελεύθερα, να γράφουν ελεύθερα, να οργανώνονται ελεύθερα. Αλλά η δραστηριότητά τους περιβαλλόταν από μία υγειονομική ζώνη σιωπής, με ολοκληρωτικό αποκλεισμό τους από τα συστημικά (κρατικά και διαπλεκόμενα ιδιωτικά) ΜΜΕ, τα κρατικά πανεπιστήμια, τον δημόσιο βίο γενικότερα, ώστε η φωνή τους να εκπέμπεται σε κενό. Ταυτόχρονα, οι αντιφρονούντες λοιδορούνταν ως γραφικοί, αντικοινωνικοί, μη συνεργάσιμοι, ακραίοι, εθνικιστές, ουτοπιστές κλπ.(βλ. το πρόσφατο βιβλίο μου ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΩΤΙΣΜΟΥ, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2010). Έτσι το κράτος της Μεταπολίτευσης απέφυγε την θυματοποίηση και ηρωοποίηση των θυμάτων των γκουλάγκ της Σοβιετικής Ένωσης, καθώς και την μομφή του ολοκληρωτισμού.

10. Υπάρχουν πολλές αιτίες της χρεωκοπίας του κράτους της Μεταπολίτευσης. Η αποτυχία εγκαθίδρυσης σύγχρονου κράτους και κοινωνίας ευρωπαϊκού τύπου έχει σχέση ασφαλώς με τα κατάλοιπα της Τουρκοκρατίας, που εγκλώβισε τον Ελληνισμό σε μία δομή ασιατικού δεσποτισμού και την απέκοψε από την Αναγέννηση(η οποία είχε ήδη αρχίσει να συντελείται στο Ύστερο Βυζάντιο),τον Διαφωτισμό και την Βιομηχανική Επανάσταση. Επίσης σχετίζεται με το πελατειακό σύστημα, τις δομές υπανάπτυξης και την νοσηρή και εν πολλοίς εκούσια(διότι ήταν πιο εύκολο άλλοι να μας τρέφουν και να μας προστατεύουν από το να αναλάβουμε τις ευθύνες μας….) εξάρτηση του νεοελληνικού κράτους από τις Μεγάλες Δυνάμεις. Όπως επίσης σχετίζεται με τις αποτυχία των μεταπολεμικών κυβερνήσεων να εκσυγχρονίσουν την χώρα. Υπάρχει όμως και μία πιο πρωτότυπη και ενδιαφέρουσα ερμηνεία, συμπληρωματική των προηγουμένων: η ιδεολογική επίδραση του μαρξισμού σε μεγάλο μέρος της ιθύνουσας τάξης.

Ήδη από την εποχή του στρατάρχη Παπάγου και της καραμανλικής ΕΡΕ, οι σημαντικότεροι εκ των ιδεολογικών καθοδηγητών της μεταπολεμικής Δεξιάς προέρχονταν από το ΚΚΕ ή άλλα ακροαριστερά-τροτσκιστικά γκρουπούσκουλα του Μεσοπολέμου(Σάββας Κωνσταντόπουλος, Γεώργιος Γεωργαλάς, Θεοφύλακτος Παπακωνσταντίνου κλπ.).Η Δικτατορία των Συνταγματαρχών χρησιμοποίησε επίσης πρώην κομμουνιστές σε υπουργικά αξιώματα.

Κατά την Μεταπολίτευση, όπως έχει αποδείξει ο Χρήστος Πασαλάρης σε σχετική μελέτη του («Oι βαρόνοι των MEDIA- χθεσινοί και σημερινοί», εκδόσεις Λιβάνη) ,οι σημαντικότεροι εκδότες είχαν υπάρξει στην νεότητά τους μέλη του ΕΑΜ ή του ΚΚΕ.Η γενιά του Πολυτεχνείου, το ΠΑΣΟΚ, ο Συνασπισμός, ο κόσμος των media, το πανεπιστημιακό κατεστημένο της Μεταπολίτευσης συγκροτήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από πρόσωπα που είχαν υπάρξει μέλη του ΚΚΕ, του ΚΚΕ εσωτερικού ή άλλων αριστερών οργανώσεων. Η κοινωνικοποίησή τους και η πολιτικοποίησή τους εξελίχθηκε στο πλαίσιο της νεανικής τους στράτευσης σε οργανώσεις που υμνούσαν τον Λένιν, τον Στάλιν, την Οκτωβριανή Επανάσταση, τον Φιντέλ Κάστρο κλπ. Ακόμη και αυτοί που εξελίχθηκαν στους πιο διεφθαρμένους και αυταρχικούς εξουσιαστές της Μεταπολίτευσης, που μεταστράφηκαν στην πράξη σε ταγούς του ληστρικού, ολιγαρχικού ψευδοκαπιταλισμού τριτοκοσμικού τύπου, διατηρούσαν την ιδεολογική επίφαση του μαρξισμού, για να εξαπατούν τις μάζες και ίσως και τον εαυτό τους.

Κορυφαίο σημείο αυτής της ιδεολογικής κυριαρχίας του μαρξισμού υπήρξε η δικαίωση της κομμουνιστικής ανταρσίας της περιόδου 1944-1949.Τα ξερονήσια, η εξορία, οι φυλακές, το αντάρτικο κατέστησαν τίτλος τιμής. Η απόπειρα δηλαδή να επιβληθεί στην Ελλάδα διά της βίας, από μία οπλισμένη μειοψηφία ελεγχόμενη από την Σοβιετική Ένωση, κομμουνιστική δικτατορία, υμνήθηκε, οι ηγέτες της ανταρσίας αγιοποιήθηκαν, δημιουργήθηκε μαρτυρολόγιο θυμάτων της αστικής καταστολής, συγγράφηκαν αγιογραφικές βιογραφίες και επιστημονικοφανείς μελέτες, και φυσικά εξοβελίσθηκε κάθε αντίθετη φωνή ως αντιδραστική, φασιστική κλπ. Οι μη μαρξιστές λειτουργούσαν απολογητικά και αμυντικά έναντι του μαρξισμού. Η ιδεολογική κυριαρχία της αριστεράς έφθασε στο σημείο ώστε ο Κώστας Καραμανλής να υποχρεωθεί το 2004 να επισκεφθεί και να προσκυνήσει την Μακρόνησο ώστε να κερδίσει τις εκλογές χωρίς ιδεολογικές εντάσεις και επικίνδυνες αντιπαραθέσεις.
Η δικαίωση της ένοπλης κομμουνιστικής ανταρσίας και η εξύμνηση της προσπάθειας να καταλυθεί το αστικό κράτος και να καταστεί η Ελλάδα κομμουνιστική δικτατορία όπως η Βουλγαρία ή η Αλβανία, είναι φυσικό να αντιφάσκει, να υπονομεύει, να ακυρώνει ιδεολογικά και ηθικά, κάθε προσπάθεια συγκρότησης ευρωπαϊκού τύπου κράτους στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης. Δικαίωση των ηττημένων κομμουνιστών σημαίνει δικαίωση του σοβιετικού μοντέλου το οποίο αυτοί επεδίωκαν να επιβάλουν στην χώρα μας. Ή εν πάση περιπτώσει σημαίνει απέχθεια προς την εξέλιξη της χώρας σε σύγχρονη αστική δημοκρατία δυτικού τύπου.
Αυτή η ιδεολογική υπονόμευση διεπλάκη με οθωμανικές επιβιώσεις, πελατειακές δομές, τριτοκοσμικές κληρονομικές ολιγαρχίες και βαθύτατη ιδιοτέλεια και διαφθορά και παρήγαγε το χρεωκοπημένο κρατικιστικό μοντέλο της Μεταπολίτευσης, όπου στόχος όλων ήταν ο διορισμός στο πρυτανείο του Δημοσίου ή ακόμα χειρότερα η διαπλοκή με το δημόσιο, στην τελευταία του εκδοχή μέσω κοινοτικών προγραμμάτων και επιδοτήσεων, με εξαπάτηση της «αφελούς» Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Έτσι η Ελλάδα παρήγαγε τα αρνητικά του καπιταλισμού ληστρικού τύπου (διαπλοκή, διαφθορά, υπερκαταναλωτισμός, χρηματιστηριακός τζόγος κλπ.), χωρίς τα θετικά του καπιταλισμού δυτικού τύπου (υψηλό βιοτικό επίπεδο υποστηριζόμενο από αντίστοιχα υψηλή παραγωγικότητα, λειτουργικό κράτος, υγιής υπέρ του καταναλωτή ανταγωνισμός, καινοτομία, έρευνα).

Επίσης παρήγαγε τα αρνητικά του σοβιετικού μοντέλου, όπως τα προαναφέραμε, χωρίς όμως και τα όποια θετικά(ανώτατη εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, αποτελεσματική διπλωματία).

Το σοβιετικό μοντέλο αποδείχθηκε ότι όχι μόνον είχε ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά αλλά και δεν ήταν οικονομικά βιώσιμο, διότι η κρατικοποιημένη οικονομία ήταν ανίκανη να καλύψει τις ανάγκες του σοβιετικού πληθυσμού(αυτό ίσχυσε σε όλες ανεξαιρέτως τις χώρες όπου επεβλήθη ο κομμουνισμός).Απουσίαζε η επιχειρηματικότητα, η καινοτομία, το ρίσκο, η φαντασία, οι ανοιχτοί ορίζοντες, καθώς και το κίνητρο του κέρδους. Την χρεωκοπία του σοβιετικού μοντέλου το 1989 ακολούθησε η ραγδαία και συνολική κατάρρευση όλων των κομμουνιστικών καθεστώτων, πλην της Βόρειας Κορέας, ενώ η Κούβα και η Κίνα ακολούθησαν έναν ομαλότερο δρόμο προς τον καπιταλισμό, διότι οι ισχυρές ηγεσίες τους απέτρεψαν το χάος.

Το Ελληνικό μοντέλο, ένα υβρίδιο σοβιετικών αντιλήψεων, μεσαιωνικών επιβιώσεων και ληστρικού ψευδοκαπιταλισμού, χρεοκόπησε είκοσι χρόνια αργότερα, απλώς και μόνον διότι είχε την βαλκανική ευφυΐα να ενταχθεί οικονομικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, χωρίς όμως ποτέ να προσαρμοστεί στον ευρωπαϊκό τρόπο του σκέπτεσθαι και του οικονομείν. Η αυταπάτη του, προϊόν αλαζονείας, ήταν ότι το παιχνίδι αυτό θα διαρκούσε εσαεί. Αλλά τέτοιου είδους φαυλοκρατικές ισορροπίες δεν διαρκούν αιωνίως, όπως γνωρίζει και ένας πρωτοετής φοιτητής Ιστορίας ευρωπαϊκού πανεπιστημίου.

Και οπωσδήποτε, μία ιθύνουσα τάξη που διαμόρφωσε την ιδεολογική της συνείδηση με άξονα την απόρριψη της αστικής κοινωνίας και την καταγγελία του καπιταλισμού, είναι εντελώς-μα εντελώς-αδύνατον να συγκροτήσει σύγχρονο κράτος, στην θέση των ερειπίων της Μεταπολίτευσης.

* Μελέτης Η. Μελετόπουλος
Διδάκτωρ Κοινωνικών και Οικονομικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

36 Responses to Το τελευταίο Σοβιετικό καθεστώς στην Ευρώπη (του Μ Μελετόπουλου)

  1. Ο/Η poexania λέει:

    Μεγαλο λολ το κειμενο, θα ακολουθησει αναρτηση μου πανω σε αυτο
    αλλα μιλαμε κανονικο τρολαρισμα ο καθηγητης, γιατι σε περιπτωση που τα πιστευει, λυπαμαι τους φοιτητες του

  2. Ο/Η firiki2010 λέει:

    » Η ύπαρξη διαφορετικών κομμάτων και οι ρητορικού επιπέδου διαφωνίες μεταξύ τους στην Μεταπολίτευση δημιουργούν επίφαση δημοκρατικού ανταγωνισμού και πολιτικού πλουραλισμού..» Εδώ βρίσκεται η σημαντικότερη διαφωνία μου με το κείμενο του κ Μελετόπουλου. Οι διαφωνίες των κομμάτων στην Μεταπολίτευση δεν περιοριζόταν και φυσικά δεν περιορίζονται μόνο στο ρητορικό επίπεδο. Οι διαφωνίες ήταν πολύ ουσιαστικές και αυτό κατέστη σαφές ακόμα και στην εναλλαγή ΝΔ και ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Βεβαίως τόσο η Ανδρεοπαπανδρεϊκή περίοδος όσο και η περίοδος Μητσοτάκη ήταν πολύ πιο έντονα ιδεολογικά χρωματισμένες από τις πιο «soft» περιοδους Σημίτη και Καραμανλή. Προφανώς τα υπόλοιπα κόμματα τα οποία δεν βρέθηκαν στην εξουσία είχαν ακόμα εντονότερες πολιτικές διαφορές και βέβαια η δράση τους και η πολλές φορές δυσανάλογη με την εκλογική δύναμη επιρροή τους δύσκολα μας επιτρέπει να μιλήσουμε για «επίφαση πολιτικού πλουραλισμού»
    Ενα άλλο στοιχείο που με προβλημάτιζε πάντα και με προβληματίζει και σε αυτό το άρθρο είναι αυτή η περίφημη » ιδεολογική κυριαρχία της Αριστεράς» μετά την Μεταπολίτευση. Νομίζω ότι πρέπει να κάνουμε μια λεπτή ίσως διάκριση. Κατά την άποψη μου δεν πρόκειται για κυριαρχία των ιδεών της Αριστεράς, δεν πρόκειται για ιδεολογική κυριαρχία, αλλά μάλλον για κυριαρχία αριστερών ή «αριστερών» ατόμων που βάφτιζαν «αριστερό» συνήθως ότι τους βόλευε.( Είναι όμως μεγάλο θέμα και θα του άξιζε μια ανάρτηση)

  3. Ο/Η Νίκος Π λέει:

    Υπέδειξα το άρθρο περισσότερο για την αναφορικότητά του ως προς παγιωμένες καταστάσεις και την «προκλητική» πλην όμως σε πολλά σημεία ακριβή παρομοίωση του Ελληνικού κράτους με την πρώην Σοβιετική Ένωση και λιγότερο για την κοινωνιολογική, μακροοικονομική ή ιστορική του μεθοδολογία και εγκυρότητα.

    Στην περίεργη αυτή χώρα, η οποία παραδόξως κατάφερε τόσα χρόνια να υφίσταται και να εξελίσσεται και μάλιστα να συμπεριλαμβάνεται στην παγκόσμια λίστα με τις πιο ανεπτυγμένες, το κράτος αναδείχθηκε σε ιερή αγελάδα και ο κρατισμός σε διακομματική ιδεολογία ευρύτατης αποδοχής, από τη Δεξιά ως την Αριστερά. Όσοι έδειχναν το επερχόμενο αδιέξοδο και επεσήμαιναν την ανάγκη αλλαγών, καταδικάζονταν στην κοινή χλεύη και περιφρόνηση, όπως κάποτε ο Μάνος ή ο Γιαννίτσης και στολίζονταν με χαρακτηρισμούς όπως «νεοφιλελεύθερος», «πράκτορας του κεφαλαίου», «αντιδραστικός», «αντεργατικός» κλπ κλπ. Όσοι παρά τις αντίξοες συνθήκες έκαναν επιχειρηματικές προσπάθειες, αντιμετώπιζαν την ειρωνεία των βολεμένων, πολλοί από τους οποίους μάλιστα αξιοποιούσαν δεόντως τη θέση τους για ίδιο όφελος και με σίγουρη την ατιμωρησία. Οι περισσότεροι κρατικοί λειτουργοί, υπάλληλοι Δήμων και Οργανισμών κοινής ωφέλειας, λίγο πολύ εξυπηρετούνταν μέσα σε ένα πλοίο που όμως σιγά σιγά βούλιαζε. Όσο για την κοινωνία, εθισμένη στην κατάσταση, έχασε σιγά σιγά το λόγο της και αφέθηκε στην αδιαφορία. Αυτή η «υγειονομική ζώνη σιωπής» που αναφέρει ο Μελετόπουλος, είναι παραπάνω από υπαρκτή και οφείλεται σε ένα είδος πολιτικής ορθότητας που επιβάλλει κάποια στοιχεία να αποσιωπώνται. Πρόκειται για μια τακτική που συνεχίζεται ακόμα και σήμερα, δεν έχετε παρά να ψάξετε λίγο στο διαδίκτυο σχετικά με το θέμα των μεταλλείων της Χαλκιδικής. Θα βρείτε εύκολα έναν απερίγραπτα μεγάλο αριθμό ιστοσελίδων που καταγγέλλουν την επένδυση των άθλιων καπιταλιστών και υποστηρίζουν ότι λένε και κάνουν οι κάτοικοι της Ιερισσού, αποσιωπώντας τα γειτονικά χωριά όπως το Στρατώνι όπου ζουν μεταλλωρύχοι οι οποίοι υποστηρίζουν την επένδυση. Ελευθερία του λόγου σημαίνει να είσαι με το μέρος μας, αλλιώς θεωρείσαι κατάπτυστος.

    Οι διάφορες δειλές και αλυσιτελείς προσπάθειες του παρελθόντος για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ήταν καταδικασμένες να ναυαγήσουν γιατί αυτοί που τις προωθούσαν δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να συγκροτήσουν τις αναγκαίες πολιτικές συμμαχίες. Σήμερα υπάρχει επιτέλους μια τρικομματική κυβέρνηση ανάγκης από όλο το πολιτικό φάσμα και απέναντί της μια αντίστοιχου πολιτικού εύρους άτυπη συμπαράταξη για να μην αλλάξει τίποτα. Ο καθένας διαλέγει τη θέση του.

  4. Ο/Η ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ ΠΑΧΑΤΟΥΡΙΔΗΣ λέει:

    ΠΕΣ ΤΑ ΚΗΡ ΚΑΘΗΓΗΤΑ!!!!ΟΙ ΚΟΥΜΟΥΝΗΣΤΕΣ ΜΑΣ ΕΦΑΓΑΝΕ!!!ΑΥΤΗ ΠΟΥ ΚΗΒΕΡΝΟΥΣΑΝΕ ΤΟΣΑ ΧΡΟΝΙΑ!!!ΓΗΑΤΗ ΚΕ Η ΝΔ ΚΑΙ ΤΟ ΠΑΣΟΚ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΕΙΝΑΙ!!!!

    Ο ΕΛΗΝΙΚΟΣ ΛΑΟΣ ΔΕ ΘΕΛΕΙ ΨΕΦΤΟΚΑΠΗΤΑΛΗΖΜΟ!!ΘΕΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΚΑΠΗΤΑΛΗΖΜΟ!!!ΟΠΩΣ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ ΙΡΛΑΝΔΙΑ ΙΤΑΛΙΑ ΚΙΝΑ ΙΣΗΜΕΡΗΝΟ ΚΑΙ ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΗΠΑ ΠΟΛΗΤΗΖΜΕΝΑ ΚΡΑΤΟΙ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝΕ ΠΡΑΓΜΑΤΗΚΟ ΚΑΠΗΤΑΛΗΖΜΟ ΚΑΙ ΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΗΕΣ ΤΟΝ ΠΑΝΕ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΛΟ ΣΤΟ ΚΑΛΗΤΕΡΟ!!!!

    ΕΒΓΕ ΚΗΡΙΕ ΚΑΘΗΓΗΤΑ ΤΕΤΗΑ ΜΗΑΛΑ ΘΕΛΟΥΜΕ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΣ!!!

    ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ ΠΑΧΑΤΟΥΡΙΔΗΣ

    • Ο/Η A.G. λέει:

      η ορθογραφία σας είναι ηθελημένη εκκεντρικότης, ή αποτελεί αποτέλεσμα της μορφώσεώς σας κ. Παχατουρίδη?

      • Ο/Η poexania λέει:

        Αν δεν το καταλαβες να στο πω εγω, σας ειρωνευεται παριστανοντας τον χρυσαυγιτη, διοτι και αυτοι κατι τετοια οπως το παραπανω αρθρο ισχυριζονται.

  5. Ο/Η poexania λέει:

    Εγω δεν καταλαβαινω γιατι ο καθηγητης δεν περιλαμβανει μεσα και τα διάφορα Σκανδιναβικά κράτη στην «μελετη» του, γιατι αν ειναι η ελλαδα σοβιετικη, εκεινα ειναι ηδη κομμουνιστικα. Μιλαμε για απιστευτες γελοιοτητες, αλλα θα αναφερθω εκτενως στο αρθρο που θα γραψω.

  6. Ο/Η poexania λέει:

    Και οχι τιποτα αλλο, αλλα οι ιδιοι οι φιλελευθεροι ειναι εκεινοι που αγαπουν να αναφερονται στα κρατη αυτα ως υποδειγματικα, το ίδιο βέβαια και οι σοσιαλδημοκρατες.

  7. Ο/Η poexania λέει:

    Στην πραγματικοτητα βεβαια ολοι ξερουμε οτι τετοια κρατη δεν θα μπορουσαν να υπαρχουν αν δεν υπηρχαν ινδιες, κινες, λατινικες αμερικες, αφρικες κλπ.

    • Ο/Η Νίκος Π λέει:

      Οι κινέζοι και βιετναμέζοι κομμουνιστές υποχείρια των καπιταλιστών; Τς τς τς…

      • Ο/Η poexania λέει:

        Προσεχε γιατι απο τους κινεζους «κομμουνιστες» θα σου ρθει
        Καποιος που θεωρει τους κινεζους κομμουνιστες δεν ειναι περιεργο να του αρεσουν αρθρα σαν το παραπανω.

        Ελα να σου πω, το αλλο με τον Τσιπρα σοσιαλιστη το ξερεις;

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Επιτέλους συμφωνούμε poexania: κομμουνιστές ΔΕΝ υπάρχουν!

  8. Ο/Η poexania λέει:

    Αυτο καταλαβες ε;
    Διολου παραξενο

    • Ο/Η Νίκος Π λέει:

      Χα χα, εσύ δεν κατάλαβες, οι καλοί κομμουνιστές έγιναν εξαιρετικοί καπιταλιστές!

      • Ο/Η poexania λέει:

        Και εσυ μαλλον δεν εχεις καταλαβει οτι ο λαος πανω που νομιζεις οτι εχει φιμωθει και αλυσοδεθει, σπαει τις αλυσιδες του και στις περναει στο λαιμο στο πι και φι.

  9. Ο/Η poexania λέει:

    Να χαιρεσε λοιπον τη νικη του συστηματος που προτιμας(αλήθεια τι εχεις να κερδίσεις) για οσο κραταει ακομα.

    Και ενα ποιηματακι αφιερωμενο

    http://poexania.wordpress.com/2011/10/16/%CE%BD%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%AE-%CF%86%CF%8D%CF%83%CE%B7/

    • Ο/Η poexania λέει:

      Το «του συστηματος που προτιμας» καντο «του συστηματος της καρδια σου» μου καθεται καλυτερα η προταση ετσι…

  10. Ο/Η Dyer λέει:

    Δεν έχω κάποιο λόγο για να υπερασπιστώ το κράτος που δημιουργήθηκε από την μεταπολίτευση και μετά, καθ΄ ότι είναι αποτέλεσμα διακυβέρνησης της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ. Όπως βέβαια και τη Σοβιετική Ένωση, την οποία χαρακτηρίζω άκρως αποτυχημένη. Το άρθρο όμως είναι …… ατυχές.
    Ο συγγραφέας του άρθρου, θέλοντας να αιτιολογήσει τις αντικειμενικές πολλές φορές παθογένειες του μεταπολιτευτικού ελληνικού κράτους, κάνει μια άκρως αφαιρετική αντιστοιχία της Ελλάδας με την Σοβιετική Ένωση. Είναι γεγονός ότι λειτουργώντας αφαιρετικά μπορείς να οδηγείς τον συλλογισμό σε ότι συμπεράσματα επιθυμείς, συνήθως εξωπραγματικά.
    Εγώ όμως καλοπροαίρετος θα δεχθώ τον συλλογισμό του και θα συμφωνήσω ότι είμαστε το τελευταίο Σοβιετικό καθεστώς στην Ευρώπη. Προχωρώντας λοιπόν λίγο τον συλλογισμό του καταλήγω ότι αυτό το καθεστώς, αφού κατάντησε σαν της Σοβιετικής Ένωσης, πρέπει να εκλείψει. Να περιορίσουμε και να εκτοπίσουμε λοιπόν το κράτος και στη θέση του να τοποθετήσουμε τον ιδιώτη. Κάτι τέτοιο άλλωστε συνέβη και στη Σοβιετική Ένωση την περίοδο της πτώσης του καθεστώτος. Το αποτέλεσμα είναι η σύγχρονη Ρωσία.
    Αν το ζητούμενο λοιπόν είναι να κάνουμε την Ελλάδα Ρωσία καλώς να δεχτούμε τις υποθέσεις του κυρίου καθηγητή και να προχωρήσουμε στη αποδόμηση του κράτους. Αν όμως θέλουμε κάτι καλύτερο μάλλον πρέπει να ασχοληθούμε με την βελτίωση του πελατειακού κράτους που κληρονομήσαμε από τον δικομματισμό ΠΑΣΟΚ-ΝΔ.
    Τέτοιοι ακραίοι αφαιρετικοί συνειρμοί μόνο την αυτοπροβολή του συγγραφέα τους εξυπηρετούν. Στην πραγματική ζωή δεν προσφέρουν τίποτα επειδή λειτουργούν στο επίπεδο του ιδεολογήματος και αν κάποιος τους πάρει στα σοβαρά σίγουρα θα ζημιωθεί.

    • Ο/Η poexania λέει:

      Μα ειναι τοσο ευκολο να ανατρεψω τους ισχυρισμους του που σχεδον βαριεμαι να γραψω το αρθρο. Μα ο ιδιος δεν σεβεται τον εαυτο του, απορω, η μηπως το εγραψε κατα παραγγελια, παλι απορω, η μηπως απλα εβαλε την υπογραφη του;

      • Ο/Η poexania λέει:

        Μιλαει για κομμουνιστες συνεργους της χουντας, γιατι δεν τους κατονομαζει; Και εφοσον τους κατονομασει να τεκμηριωσει και τον ισχυρισμο του. Κατα τετοιο τροπο μαθαινει στους φοιτητες του αραγε να γραφουν αρθρα;

      • Ο/Η Dyer λέει:

        Για άρθρα poexania δεν αντέχουν στη κριτική. Αυτός όμως που τα αποδέχεται δεν τα αναλύει τα εκλαμβάνει συνήθως σαν δόγματα, επηρεασμένος από το «κύρος» του συγγραφέα.
        Επειδή δεν διαθέτω το ίδιο κύρος με τον αρθρογράφο προσπάθησα με κάποιο τρόπο να προβάλω το αδιέξοδο αυτών των ακραίων απόψεων.

  11. Ο/Η poexania λέει:

    Το θεμα ειναι να μην κοιταμε το κληρονομημενο «κυρος» που εχει η θεση καποιου αλλα την ουσια των οσων λεει, φανταζομαι σε αυτο συμφωνουμε και ας διαφωνουμε στα υπολοιπα.

  12. Ο/Η Vangelis λέει:

    Φαντάζομαι ότι ο Ελληνας Λένιν ήταν ο Κ Καραμανλής, Τρότσκι ο Αβέρωφ, Τζερζίνσκι ο Κ.Τσάτσος, Στάλιν ο Γ.Ράλλης, ή μάλλον ο Α. Παπαντρέου, Μπερια ο Τόμβρας, Μολοτοφ ο Γ.Χαραλαμπόπουλος, Χρουτσώφ ο Μητσοτάκης, Μπρέζνιεφ ο Σιμιτης, και Γκορμπατσοφ ο …διαλέξτε εσείς , όποιον απο τους προαναφερόμενους ή τους επιγόνους τους, εδώ θα πετύχετε 100%

  13. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Μαθηματικά που διδάσκονται σε ιδιωτικά Λύκεια:
    Απογεγραμμένοι Μισθοδοτούμενοι έως τις 31 Ιουλίου 2010: ΣΥΝ
    εργαζόμενοι ΔΕΚΟ http://www.antinews.gr/2010/10/13/66256/
    768.009
    +21.627
    = 1.100.000 ουάου!
    Όσα παιδιά αποκτήσουν μαθησιακές δυσκολίες με τέτοιες αριθμητικές πράξεις ας πρόσεχαν τους δασκάλους τους.

  14. Ο/Η Αντώνης λέει:

    «Ο αριθμός αυτός αντιστοιχεί στο ένα πέμπτο του εργατικού δυναμικού της χώρας(περίπου 5.ΟΟΟ.ΟΟΟ),αναλογία τεράστια σε σχέση με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές οικονομίες»

    «οι δημόσιοι υπάλληλοι αποτελούν στην Ελλάδα μόλις το 11,4% του συνόλου των εργαζομένων. Αν συγκρίνουμε μάλιστα τα σχετικά διαθέσιμα στοιχεία με άλλες χώρες της Ε.Ε. διαπιστώνουμε τα εξής: η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καταλαμβάνοντας τη 14η θέση επί συνόλου 17 ευρωπαϊκών κρατών. Η Ελλάδα έχει το 1/3 των δημοσίων υπαλλήλων σε σύγκριση με τη Σουηδία (30%) και τη Δανία (29%) –τις χώρες που υποτίθεται ότι αποτελούσαν το προεκλογικό πρότυπο του πρωθυπουργού– και περίπου το 1/2 σε σύγκριση με τη Γαλλία (21,2%) και τη Μεγάλη Βρετανία (17,8%). Η χώρα μας ξεπερνά μόνο την Ιρλανδία (11,0%), την Ολλανδία (10,7%) και τη Γερμανία (10,2%). Μάλιστα, η θέση της Ελλάδας στην κατάταξη αυτή παραμένει τις τελευταίες δεκαετίες σταθερή.» http://olympia.gr/2012/11/19/greek-public-sector/

    κάποιος είναι ο αδύναμος κρίκος. κάποιος θα πάρει τον πουλ τώρα.

  15. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Παραξενεύομαι λιγάκι απ΄ τη μια μεριά για την απουσία στα περισσότερα σχόλια οποιασδήποτε ενασχόλησης με τις παθογένειες αυτές καθ΄ εαυτές που επισημαίνονται από τον αρθρογράφο (είναι υπαρκτές; σε ποιο βαθμό; πως δημιουργήθηκαν; ) και από την άλλη για την εμμονή στην κριτική που αφορά την καθ΄ υπερβολήν παραπομπή του στο Σοβιετικό καθεστώς.
    Εν πάση περιπτώσει το Σοβιετικό καθεστώς ήταν πολύ χειρότερο και με διαφορά. Αλλά -μάλλον το καταλαβαίνετε- δεν είναι αυτό το ζήτημα…..

    • Ο/Η Αντώνης λέει:

      Αγαπητό φιρίκι,
      επειδή είσαι άγουρο δεν ξέρεις όσα εμείς για την Σοβιετική ένωση.
      Επειδή ήταν άξεστοι και γουρούνια έτρωγαν τα παιδιά τους όχι από πείνα αλλά από γούστο. Δεν είχαν χαρτί υγείας και δεν σκουπίζονταν στην τουαλέτα. Δεν είμαι σίγουρος αλλά νομίζω πως σκότωσαν τον Χριστό. Μπορεί και να κάνω λάθος, αλλά σίγουρα δεν είχαν τον Χριστό τους.
      Μπορούσαν να βγάλουν τον εγκέφαλο ενός ανθρώπου και να τον βάλουν στο πλυντήριο. Αυτό ονομάστηκε πλύση εγκεφάλου και γινόταν συνέχεια στην Σοβιετική ένωση. Είχαν ανακαλύψει καινούργια μικρόβια που άμα τους πλησίαζες κολλούσες κατευθείαν. Αυτοί ενώ είχαν το μίασμα δεν πάθαιναν τίποτα και ζούσαν καλά. Τις νύχτες μεταμορφώνονταν σε αρκούδες και τρώγανε ανθρώπους. Από το αίμα των ανθρώπων που έτρωγαν και είχαν παντού πάνω τους είχαν ονομαστεί κόκκινες αρκούδες.
      Μην συνεχίσω γιατί γίνονται πολύ ακραίες μετά οι εικόνες και είσαι μικρός και δεν πρέπει να διαβάζεις τέτοια.

      • Ο/Η firiki2010 λέει:

        Αγαπητέ Αντώνη
        Αυτή είναι η απάντηση στο ότι θεωρώ το Σοβιετικό καθεστώς πολύ χειρότερο από την μεταπολιτευτική μας Δημοκρατία;;;;
        Δεν είμαι τόσο άγουρο ωστε να μην έχω επισκεφθεί κάποιες χώρες και επί υπαρκτού και μετά . Ενδεχομένως να ξέρω λοιπόν κάποια πράγματα από πρώτο χέρι. Ησύχασε όμως ! Αυτά που αναφέρεις είναι ανακρίβειες 🙂
        ( Το χαρτί υγείας πάντως δεν ήταν πάντα δεδομένο, αλλά πίστεψε με αυτό δεν είναι αναγκαστικά κριτήριο)

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Και μετά απ’ όλα αυτά, είναι απόλυτα φυσικό να προβληματίζονται οι Έλληνες κομμουνιστές γιατί οι πολίτες της ΕΣΣΔ, της Πολωνίας, της Ουγγαρίας κλπ δεν υπερασπίστηκαν το λαϊκό κράτος όταν ξέσπασε η αντεπανάσταση των γκορμπατσοφικών και αφέθηκαν στον καπιταλισμό. Ούτε και οι Κινέζοι εργαζόμενοι όμως έκαναν τίποτα όταν το τοπικό κομμουνιστικό κόμμα προτίμησε τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, παρ’ όλο που εκεί είχαν δύο αυτοκίνητα σε κάθε οικογένεια, πήγαιναν δωρεάν διακοπές στη θάλασσα το καλοκαίρι και για σκι το χειμώνα και μόνο το χαβιάρι είχαν στο δελτίο (δεν είναι τόσο σπουδαία σαν κι αυτά που ανέφερες για τη Σοβιετία αλλά οι δικές μου πηγές πληροφοριών είναι πολύ περιορισμένες σε σχέση με τις δικές σου).

  16. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Για όποιον θέλει να παρακολουθεί τον αριθμό των Σοβιετικών πολιτών στην Ελλάδα μπορεί από εδώ
    http://apografi.yap.gov.gr/apografi/menu.asp
    Ιουλίου 2010 768.009
    Νοεμβρίου 2012 699.380
    Τώρα 622.062

    Τι άλλο θα ακούσουμε;

    Έλλην Σοβιετικός Πολίτης εν Ελλάδι (κοινώς, καθηγητής)

    Υγ. και άλλοι αγάπησαν τον Δημόσιο τομέα αλλά δεν έκαναν έτσι όταν δεν μπόρεσαν να μπουν.

  17. Ο/Η Αντώνης λέει:

    Να μιλήσω εγώ για Σοβιετικό «καθεστώς» χωρίς να έχω πάρει μέρος σε σεμινάριο με το θέμα αυτό όπου ομιλητής ήτο ο Μπρεζίνσκι είναι αδιανόητο.

    Παρακαλώ εσείς με την σειρά που εμφανίζεστε – αρθρογράφος, σχολιαστής – να μας δώσετε τις γνώσεις του σεμιναρίου που αποκομίσατε.

  18. Παράθεμα: Ο Αμελέτητος καθηγητής Μελέτης(μέρος πρώτο) | Αμπελοφιλοσοφίες

  19. Ο/Η poexania λέει:

    Εχω κανει καποιο σχολιο και δεν εμφανιζεται, παρακαλω επιληφθειτε του θεματος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s