Το θέμα δεν είναι τα ονόματα (σοσιαλισμός… καπιταλισμός… κλπ )

Κάποια  σχόλια  σε  μια  προηγούμενη  ανάρτηση  μ΄ έβαλαν  στο  «τριπάκι»  της  σημερινής.

Το  θέμα  θα  μπορούσε  να  ήταν  «Είχαμε  λοιπόν   Σοσιαλισμό  στην  ΕΣΣΔ; »  Το  καθεστώς    δηλαδή  που  επιβλήθηκε  στη Ρωσία  με  την  Οκτωβριανή  Επανάσταση  και  αργότερα  στην  Αν. Ευρώπη   και  σε  άλλες  περιοχές  του  πλανήτη  ήταν  σοσιαλιστικό , ήταν  κομμουνιστικό,    ήταν   σοβιετικό  , ήταν    κάτι  άλλο;   Μια  συνήθης   θέση  μεγάλης  μερίδας  «αριστερών»  διαφόρων  αποχρώσεων   είναι  πως  στην  ΕΣΣΔ  υπήρξε  μια  προσπάθεια    οικοδόμησης  μιας  σοσιαλιστικής/ κομμουνιστικής    κοινωνίας,  προσπάθεια  όμως  που  στην  πορεία  της  λόγω  παρεκκλίσεων  ( για  το  τι  είδους  και  γιατί    κάθε  κομματάκι  της  «Αριστεράς»  έχει  την  δική  του  άποψη)  και  φυσικά  λόγω  της  «υπονόμευσης  από  τον  παγκόσμιο  καπιταλισμό»   μετα 70  χρόνια  κατέρευσε. Επέκταση  αυτής  της  συλλογιστικής  είναι  ότι  αφού  στην  ΕΣΣΔ    και  στους  δορυφόρους  της   δεν  φτάσαμε  ποτέ  στον  σοσιαλισμό/ κομμουνισμό  τότε  ό  σοσιαλισμός/ κομμουνισμός    αποτελεί  ακόμα    μια    επιλογή    για  την  οποία  αξίζει  να  συνεχίσουμε  να  προσπαθούμε.

Η  συζήτηση  έχει  ενδεχομένως  θεωρητικό  ενδιαφέρον,  αλλά  κατά  τη  γνώμη  μου  μόνο  θεωρητικό. Πρακτικά  μικρή  σημασία    έχει  αν  το  καθεστώς  που  επιβλήθηκε στην  Αν Ευρώπη  το  ονομάσουμε, σοσιαλιστικό, κομμουνιστικό, λαϊκό, σοβιετικό, παλλαϊκό, ή  το  χαρακτηρίσουμε  απλώς  προσπάθεια  για  σοσιαλισμό.  Το  καθεστώς    είχε  από  την  αρχή  του  μέχρι  το   τέλος  του  συγκεκριμένα  χαρακτηριστικά    απόλυτα  διακριτά    από  τα  αντίστοιχα  των    καθεστώτων   της  Δυτ. Ευρώπης  κι  αυτά  με  ενδιαφέρουν. Από  κει  και  πέρα   ο  καθένας  ας  το  βαφτίσει… όπως  θέλει!

Αυτό  το  «όπως  θέλει  ο  καθένας »  καθεστώς  με  κύρια  χαρακτηριστικά   α)  το  ανηλεές  κυνηγητό    κάθε    αντίθετης  άποψης, κυνηγητό  που  έφτανε  μέχρι  την  φυσική  εξόντωση  και  β)  τον  ασφυκτικό  έλεγχο  και  την  καθοδήγηση  από  το  κράτος  οποιασδήποτε  οικονομικής, πολιτιστικής , κοινωνικής  κλπ  δραστηριότητας  ήταν    επί  δεκαετίες  ο  «φάρος»  των  αγώνων   των  απανταχού  «αριστερών». Αυτό  το  «όπως  θέλει  ο  καθένας» καθεστώς  υπερασπίστηκαν    σε  όλο  τον  κόσμο  τα  κομμουνιστικά  κόμματα (μέχρις  ενός  σημείου  και  τα  σοσιαλιστικά ) .  Αυτό  το  «οπως  θέλει  ο  καθένας»   καθεστώς  προσπάθησαν    να  επιβάλουν  βιαίως  και  κάποιες  φορές  επέβαλαν  κάποιοι , γι΄ αυτό  το  «όπως  θέλει  ο  καθένας»  καθεστώς  έγινε  ο  Εμφύλιος  στην  Ελλάδα  (όπως  και  αλλού ),  αυτό  το  καθεστώς  προσπαθούνε    και  μετά  την  κατάρρευση  του να  ωραιοποιήσουν, να  δικαιολογήσουν  και  να  υπερασπιστούν    οι  φανεροί  (προς  τιμήν  τους)  και  κρυφοί  θιασώτες  του. Ακόμα  κι   όταν    η  υπεράσπιση  αυτή  δεν  γίνεται  «φόρα  παρτίδα»  υπάρχουν   -πέραν  των  απόψεων  –  και  οι  υιοθετούμενες  πρακτικές  που  αποτελούν      εύγλωττη    μαρτυρία  της …. νοσταλγίας   τους.

 Υστερα  από  όλα  αυτά   όπως  καταλαβαίνετε  ελάχιστα    με  ενδιαφέρει    αν  το  καθεστώς  ΕΣΣΔ  και  δορυφόρων  ονοματίζεται  σοσιαλιστικό ή  κομμουνιστικό  ή… ή…  Οπως  καθόλου  δεν  με  ενδιαφέρει  αν  κάποιος    ονοματίζει  –  προσπαθώντας  να  δώσει  μια  αρνητική  χροιά-  «καπιταλιστικό»  ή  «αστικοδημοκρατικό»    το  σύστημα    που  χρόνια  επικρατεί  στη Δυτ. Ευρώπη. Μ΄ ενδιαφέρουν    συγκεκριμένα  χαρακτηριστικά.    Και  σε  αυτά  που  μου  είναι  απεχθή   (όπως  αυτά  που  προανέφερα  πως   άνθισαν   στους  «σοσιαλιστικούς  παραδείσους» – και  όχι  μόνο )  είμαι  «απέναντι».   Οπου  και  απ΄ όποιον  και  αν  εκφράζονται !

ΑΙΡΕΤΙΚΟΣ-firiki2010

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized and tagged . Bookmark the permalink.

37 Responses to Το θέμα δεν είναι τα ονόματα (σοσιαλισμός… καπιταλισμός… κλπ )

  1. Ο/Η Κ. λέει:

    *Και με νέο εικονίδιο στο εξής,ελπίζω να σας αρέσει!
    Αντικειμενικά και ανεξαρτήτως των εκάστοτε συσχετισμών,τίθεται πλέον διαζευκτικά η επιλογή ανάμεσα στη διατήρηση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής (τα ιστορικά όρια του οποίου έχουν διαφανεί εδώ και πολύ μεγάλο διάστημα) ή υπέρ της κατεύθυνσης της σοσιαλιστικής οικονομίας,της κοινωνικοποίησης των βασικών μέσων παραγωγής,του Κεντρικού Σχεδιασμού,της συγκρότησης της εργατικής επαναστατικής εξουσίας.
    Δεν επιλέγω (κατ’ αρχήν) να σχολιάσω τις κρίσεις του διαχειριστή περί των αποτελεσμάτων της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.Προκειμένου να επιμείνω σε δύο άλλα σημεία:
    1)Βάσει και του προηγούμενου συμπεράσματος αλλά και διαχρονικά,εκτός από πολύ σημαντική αμιγώς θεωρητική-επιστημονική αξία,η επιλογή των εννοιών,η ορολογία που επιλέγεται και κυρίως το περιεχόμενο αυτής έχουν πολύ μεγάλη και πρακτικής σημασίας αξία.Και αυτό διότι-και συνεπώς δεν είναι καθόλου τυχαία η συστηματική προσπάθεια υπονόμευσης επιστημονικών δεδομένων κλπ-το περιεχόμενο των όρων »Καπιταλισμός,Σοσιαλισμός,κοινωνικοποίηση,ατομική ιδιοποίηση» κ.ο.κ. είναι πολύ συγκεκριμένο.Πρόκειται στην ουσία για ορισμούς στους οποίους συμπυκνώνονται και αντιστοιχούν έννοιες με συγκεκριμένα γνωρίσματα (ειδικά στη σχέση »Καπιταλισμός-Κομμουνισμός» όπου υφίστανται πλήρως αντίθετα χαρακτηριστικά).Με ιδιαίτερη μάλιστα χρησιμότητα (π.χ. αντί της αναφοράς περί »ανώριμων ή πρώιμων κομμουνιστικών σχέσεων παραγωγής…» επιλέγεται η αναφορά στον Σοσιαλισμό).

    • Ο/Η Dyer λέει:

      Κ με ‘γειά το εικονίδιο. Τώρα δεν θα μπερδεύομαι!

      • Ο/Η Κ. λέει:

        Ευχαριστώ-είδες σε διευκολύνω!
        Θα μου επιτρέψεις όμως μερικές επισημάνσεις στην τοποθέτησή σου.

  2. Ο/Η Κ. λέει:

    Και σε ένα δεύτερο σημείο.
    Σε πολύ πρόσφατη ανάρτηση είχα προτείνει την παραπομπή ακριβώς και για ερωτήματα του τύπου:»Είχαμε λοιπόν Σοσιαλισμό στην ΕΣΣΔ;» στο σχετικό υλικό κυρίως των αποφάσεων του 18ου Συνεδρίου του ΚΚΕ.Ωστόσο,στην ουσία θέλω να τονίσω το εξής:η μοναδική πολιτική δύναμη η οποία εξ αρχής-και μάλιστα σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες-υπερασπίστηκε-επισημαίνοντας και τις αρνητικές πτυχές-τη σοσιαλιστική οικοδόμηση κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα,το χαρακτήρα της ως σοσιαλιστικής,τις βασικές Μ-Λ αρχές,ανέδειξε τη σειρά σημαντικών επιτευγμάτων,αποφάσισε τη συστηματική και επιστημονική μέλετη-προσέγγιση τόσο στην συνολική εμπειρία κυρίως από την ΕΣΣΔ (ήδη με τη διοργάνωση Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης το 1995) όσο και επί των νομοτελειών του Σοσιαλισμού-Κομμουνισμού,κατέλειξε σε σειρά ολοκληρωμένων συμπερασμάτων ήταν αυτή του ΚΚΕ.Και ακριβώς αυτού του είδους η επιλογή από τα καθοδηγητικά όργανα του ΚΚΕ κατά την κρίσιμη περίοδο του 1990-92 αποτέλεσε τον κυριότερο παράγοντα που επέτρεψε όχι μόνο την εξασφάλιση της επιβίωσης ως δύναμης-κόμματος αλλά και την όποια μεγαλύτερη απήχηση των θέσεων του ΚΚΕ σε αρκετά ζητήματα.

    • Ο/Η firiki2010 λέει:

      Το εικονίδιο προειδοποιεί ανυποψίαστους αναγνώστες . Δεν χρειαζεται πια να διαβάσουν μέχρι την πέμπτη γραμμή για να καταλάβουν ότι ….»ένα είναι το κόμμα» 🙂
      1 Σχετικά με την ορολογία: Η ορολογία είναι χρησιμότατη υπό την προϋποθεση οι διαλεγόμενοι να έχουν συμφωνήσει για την σημασία των όρων. Αν δεν υπάρχει αυτή η συμφωνία δεν θα κάνουμε συζήτηση με όρους τους οποίους ο καθένας δίνει το δικό του νόημα, ουτε πολύ περισσότερο με όρους που επιβάλλει ο ένας εκ των δύο. Σε τέτοιες περιπτώσεις αναγκαστικά θα πηγαίνουμε στο «συγκεκριμένο» (ενοχλητικό ενίοτε, αλλά τι να γίνει;;;) Αντί λοιπόν να συζητάμε για το αν είχαμε σοσιαλισμό στην ΕΣΣΔ καλύτερα να συζητήσουμε πχ γιατί κτίστηκε το τείχος του Βερολίνου, ποια κόμματα διεκδίκησαν στην Ρωσία την εξουσία την δεκαετία του ΄60 και άλλα τέτοια πεζά.

      • Ο/Η Κ. λέει:

        H απάντησή σου μου δίνει την ευκαιρία να συμπληρώσω την αρχική τοποθέτηση,στα πλαίσια της ενδιαφέρουσας σημερινής ανάρτησης-παρά τη σαφώς πολύ διαφορετική οπτική.
        Οπωσδήποτε η ορολογία αυτή εκτός από τη βαθιά πολιτική σημασία που εμπεριέχει,έχει και επιστημονική βάση.Π.χ. κεντρικής σημασίας γνώρισμα του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής-συσσώρευσης αποτελεί η καπιταλιστική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής και η αντίστοιχη ιδιοποίηση των αποτελεσμάτων της κοινωνικής παραγωγής.Ασφαλώς-στα πλαίσια του εποικοδομήματος-και η αστική πολιτική οικονομία και ευρύτερα οι διάφορες αστικές προσεγγίσεις αναπτύσσουν τις κρατούσες αντιλήψεις.Όπως επίσης.οι οργανώσεις των οπορτουνιστών-αναθεωρητών πράττουν στην ίδια κατεύθυνση.Ακόμα και εμφανέστατα αντιεπιστημονικές και ψευδείς »θεωρίες» (από το θεολογικό δόγμα μέχρι και σειρά εγχειριδίων,αναλύσεων αστών δημοσιολόγων) διεκδικούν την »αναγνώριση» ή αποδοχή.Με αυτό τον τρόπο αντικειμενικά προκύπτουν δυσκολίες.Το ζητούμενο όμως είναι σε τελευταία ανάλυση πως και τι η εξέλιξη της πραγματικότητας επιβεβαιώνει.Και είναι βέβαια ότι όσο και αν προσπάθησε και προσπαθεί η αστική πολιτική οικονομία,ιστοριογραφία και ευρύτερα προσέγγιση να αποδομήσει ή να ανατρέψει βασικά συμπεράσματα της μαρξιστικής θεωρίας απέτυχε πλήρως.
        *Τα θέματα που θέτεις στο τέλος είναι αλληλένδετα.Φυσικά και οι κομμουνιστές δεν έχουν κανέναν ενδοιασμό να τοποθετηθούν.Ούτε και το ΚΚΕ.Το έχει αποδείξει.Μόνο που οφείλουν να τοποθετούνται-όχι μόνο οι κομμουνιστές ως προς αυτό-και για τις τραγικές συνέπειες για τους λαούς από τη λειτουργία του παρόντος κοινωνικού και οικονομικού σχηματισμού.

  3. Ο/Η Νίκος Π λέει:

    Έχεις δίκιο φυσικά, μην αγνοείς όμως ότι σοσιαλισμός δεν υπήρξε ποτέ γιατί ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ, κι αυτό είναι σημαντικό γιατί δείχνει τα όρια της μαρξιατικής θεωρίας και πρακτικής. Όσοι φαντασιώνονται αντικαπιταλιστικά σενάρια βέβαια, δεν έχουν ιδιαίτερη ιστορική κατάρτιση για τα δεδομένα του 20ου αιώνα (πού να τη βρούνε άλλωστε στις επιλεκτικές αναφορές της Αυγής και του Ριζοσπάστη και στις κομματικές μπροσούρες) και επιμένουν να αγνοούν ένα σωρό γεγονότα που δεν εξυπηρετούν τη μυθοπλασία τους. Η ΕΣΣΔ, ιδιαίτερα της σταλινικής περιόδου, προβάλλεται από το ΚΚΕ και άλλους «συνεπείς» ως πρότυπο πετυχημένου σοσιαλιστικού κράτους που το γκρέμισαν προδότες, αναθεωρητές και πράκτορες ξένων δυνάμεων (ολόκληρη η κοινωνία δηλαδή), ενώ οι ακόλουθοι του Αλέξη μιλάνε για το σοσιαλισμό λες και πρόκειται για το επόμενο rave party που θα στηθεί κάπου μεταξύ Μοσχάτου και Σαρωνίδας. Κάτι σαν το σύνθημα πολλών ανεγκέφαλων στις εκλογές του ’81 που φώναζαν «Στις 18, σοσιαλισμό» και εννοούσαν τη δική τους κοινωνική άνοδο. Γενικά σήμερα όποιος δηλώνει μαρξιστής συνήθως εννοεί ότι ο ίδιος, όταν το κόμμα του θα βρεθεί στην εξουσία, θα βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του αφού θα πρέπει να ανταμοιφθεί για τους αγώνες του. Όσο για τις αναλύσεις του Μαρξ σχετικά με το ρόλο της εργατικής τάξης, είμαι βέβαιος ότι θα πάνε να τις αναπτύξουν στους Κινέζους κομμουνιστές συντρόφους τους που εκπροσωπούν τη μεγαλύτερη εργατική τάξη στον κόσμο και την εκμεταλλεύονται σε βαθμό που κανένας καπιταλιστής δεν θα τολμούσε ποτέ να ονειρευτεί, χωρίς πολιτικά δικαιώματα, συνδικαλισμό ή ελευθερία έκφρασης – και να πάρουν τα σχετικά μαθήματα για το πώς γίνονται οι σωστές δουλειές.

    Είναι εύκολο να κατακρίνεις τα τρωτά της σημερινής κοινωνίας, το θέμα όμως βρίσκεται στο «διά ταύτα» κι εκεί πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά αν θα επιλέξουμε την πραγματικότητα με όλες της τις δυσκολίες ή θα αυτοχειριαστούμε ομαδικώς προτιμώντας τους μαρμαρωμένους στο 1917, τους θαυμαστές του Μάο, τους εχθρούς της κάθε εξουσίας, τους οραματιστές της διαρκούς επανάστασης και κάθε νούμερο τύπου Θεοδωρίδη που συνυπάρχουν όλοι στον ΣΥΡΙΖΑ, μαζί με πρώην πασόκους οραματιστές που χτυπάνε παλαμάκια στην κερκίδα.

    • Ο/Η Κ. λέει:

      Η αστική θεώρηση είναι εμφανής.Επιλέγω όμως να απαντήσω ανά σημείο.
      1)Γράφεις αρχικά ότι:»ότι σοσιαλισμός δεν υπήρξε ποτέ γιατί ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΥΠΑΡΞΕΙ…»Εδώ επιβεβαιώνεται η ιδιαίτερη σημασία της ορολογίας κλπ που αναλύουμε.Αυτό δεν μπορεί να τεκμηριωθεί.Σίγουρα δεν υπήρξαν οι πλήρεις και αναπτυγμένες κομμουνιστικές σχέσεις-διότι όπως σωστά εκτίμησε από την αρχή η θεωρητική μας προσέγγιση οι προϋποθέσεις δεν πληρούνταν.Ωστόσο,οπωσδήποτε αναπτύχθηκαν οι πρώιμες σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής,η πρώτη βαθμίδα του Σοσιαλισμού (επιβεβαιώνεται και με συγκεκριμένα οικονομικά στοιχεία της περιόδου).Εκτός-και για αυτό το λόγο αναφέρθηκα στην αρχή στο περιεχόμενο της ανάρτησης-και αν έχεις διαμορφώσει αμιγώς αντίληψη σε ατομικό επίπεδο για το τι μπορεί να χαρακτηρίζει τον »αληθινό Σοσιαλισμό».
      2)»δεν έχουν ιδιαίτερη ιστορική κατάρτιση για τα δεδομένα του 20ου αιώνα (πού να τη βρούνε άλλωστε στις επιλεκτικές αναφορές της Αυγής και του Ριζοσπάστη και στις κομματικές μπροσούρες)…»:είμαι υποχρεωμένος να διαφωνήσω κάθετα.Οι περισσότεροι-αν όχι όλοι-με ευρεία μαρξιστική παιδεία και αντίληψη (και όχι απαραίτητα μόνο εντός ΚΚΕ) οπωσδήποτε δεν μπορεί να τους προσαφθεί η »άγνοια» και η »έλλιεψη κατάρτισης».Επιπλέον,εκτός από τις δημοσιεύσεις,τα άρθρα και τα ένθετα του »Ριζοσπάστη»-τα οποία και αυτά παρά την αναγκαστική αποσπασματικότητά τους αποτελούν πολύ χρήσιμα μέσα-κυκλοφορούν πλέον πολλές και πλούσιες εκδόσεις μαρξιστικού βιβλίου,η ΚΟΜΕΠ κλπ.Αλλά εκτός αυτών ειδικά οι κομμουνιστές κατά κάποιον τρόπο έχουν ένα είδος »υποχρέωσης» να παρακολουθούν τον αστικό Τύπο και τις αντίστοιχες δημοσιεύσεις αλλά και την αστική βιβλιογραφία,ιδίως σε θέματα Ιστορίας και Πολιτικής Οικονομίας.Για την αναφορά σου σχετικά με την »Αυγή»,αγαπητέ,επιμένεις να συσχετίζεις,να ταυτίζεις σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό τις στρατηγικές κατευθύνσεις και τις θέσεις και στο κρίσιμο ζήτημα του Σοσιαλισμού ΚΚΕ και ΣΥΡΙΖΑ.Οι οποίες είναι κινούνται σε διαμετρικά αντίθετες κατευθύνσεις,με ασυμβίβαστες πολύ σοβαρές διαφωνίες.Εν μέρει κατανοητό-όχι όμως και ότι δικαιολογείται-διότι σε σημαντικά τμήματα κυρίως όσων υιοθετούν συντηρητικές ιδεολογικές θέσεις έχει κατά κάποιον τρόπο επικράτησει η λανθασμένη αντίληψη περί »ομοιότητας» ή και »ταύτισης» λόγω κοινής ιδεολογικοπολιτικής προέλευσης των δυνάμεων του ΚΚΕ και του ΣΥΡΙΖΑ (κάτι το οποίο δεν ισχύει) αλλά και της φαινομενικά μόνο »ριζοσπαστικής» φρασεολογίας την οποία εξακολουθούν να εκφέρουν ορισμένα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ-παρότι σε σαφώς πιο μειωμένο βαθμό.
      3)»Η ΕΣΣΔ, ιδιαίτερα της σταλινικής περιόδου, προβάλλεται από το ΚΚΕ και άλλους “συνεπείς” ως πρότυπο πετυχημένου σοσιαλιστικού κράτους που το γκρέμισαν προδότες, αναθεωρητές και πράκτορες ξένων δυνάμεων (ολόκληρη η κοινωνία δηλαδή),»:ήδη τόνισα τη χρησιμότητα των συμπερασμάτων από πολύ πρόσφατα κείμενα του ΚΚΕ,απλώς προσθέτω ότι σε καμιά περίπτωση το ΚΚΕ δεν υποβαθμίζει τη σημασία των αρνητικών φαινομένων κατά τη διάρκεια της οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ και κυρίως δε βασίζει την αιτιολόγηση ή εξήγηση των αντεπαναστατικών ανατροπών σε συνομοσιολογικές θεωρήσεις καθώς και στην επίδραση των καπιταλιστικών δυνάμεων (το τελευταίο θεωρείται παράγοντας όχι όμως ο αποφασιστικός).
      4)»Γενικά σήμερα όποιος δηλώνει μαρξιστής συνήθως…»:εδώ δεν αντιλαμβάνομαι ακριβώς τι θέλεις να επισημάνεις.Πάντως,παρά το γεγονός ότι το δικαίωμα του πολιτικού αυτοπροσδιορισμού παραμένει,είναι προφανές ότι δεν πρόκειται για Μαρξιστές.Αλλά-για την περιγραφή την οποία κάνεις-για εργαζόμενους,φτωχούς,τμήματα των μεσαίων στρωμάτων κ.ο.κ. που έτρεφαν αυταπάτες και εξακολουθούν περί της δυνατότητας βελτίωσης των όρων διαβίωσης,εργασίας κλπ χωρίς την ανάγκη αγώνων ή ταξικών συγκρούσεων,οπότε μάλλον δεν έχουν σχέση με τον Μαρξισμό.
      5)»…είμαι βέβαιος ότι θα πάνε να τις αναπτύξουν στους Κινέζους κομμουνιστές συντρόφους τους…»:αποφασιστικής σημασίας κριτήριο αποτελεί ο χαρακτήρας της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής,το είδος αυτών των σχέσεων παραγωγής.Δεν υπάρχει λοιπόν καμιά αμφιβολία ότι η οικονομία της Κίνας είναι ακραιφνώς καπιταλιστική,εδώ και πολλά χρόνια.Ακόμα όμως και από την περίοδο της επικράτησης της Επανάστασης στην Κίνα,στην πραγματικότητα ο βαθμός κοινωνικοποίησης ήταν σαφώς πιο περιορισμένος και η κρατούσα ήδη από τότε ιδεολογία είχε πολύ σοβαρές αποκλίσεις από τον Μαρξισμό-Λενινισμό (ή και αντιθέσεις).
      6)»Είναι εύκολο να κατακρίνεις τα τρωτά της σημερινής κοινωνίας,».Δε θα συμφωνούσα ιδιαίτερα σε αυτό.
      7)»…θα αυτοχειριαστούμε ομαδικώς »Σε αυτό το σημείο αντίθετα θα συμφωνήσω.Πράγματι το ενδεχόμενο να έχει την κατάληξη που περιγράφεις το βιοτικό επίπεδο και η ζωή των εργαζόμενων είναι υπαρκτό και πιθανό.Και θα επιβεβαιωθεί αν δεν αντιδράσουν με ταξική οργάνωση,αν υπομείνουν περαιτέρω,αν ελπίσουν για την όποια βελτίωση από τα αποτελέσματα της κυβερνητικής πολιτικής,αν απογοητευθούν ή συμβιβαστούν.Σε αυτή την περίπτωση οπωσδήποτε και για πολύ σημαντικό διάστημα οι όροι διαβίωσής τους κυριολεκτικά θα γίνουν ανυπόφοροι.
      *Αντιλαμβάνομαι βέβαια την άποψη και την εκτίμηση που έχεις για τους πολιτικούς χώρους του ΣΥΡΙΖΑ,της ΑΝΤ.ΑΡ.ΣΥ.Α.,του »Σχεδίου Β»,τον λεγόμενο αντιεξουσιαστικό χώρο κλπ,αλλά οι αντιλήψεις σου για την πολιτική της ΕΣΣΔ,τον Σοσιαλισμό,για το πρόσωπο του Ι.Στάλιν μ.ά. προσεγγίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό ή και ταυτίζονται τις αντίστοιχες όλων των παραπάνω.

  4. Ο/Η Dyer λέει:

    Είναι γεγονός ότι ο σοσιαλισμός είναι δύσκολος στόχος. Όταν μάλιστα έχει ένα τόσο φιλελεύθερο λαό σαν τους Έλληνες ο σοσιαλισμός γίνεται ακόμα δυσκολότερος. Ο Μαρξ κατανοώντας το πρόβλημα, τοποθέτησε το σοσιαλιστικό εγχείρημα σε χώρες όπου είχε ολοκληρωθεί η βιομηχανική επανάσταση και είχε ωριμάσει η εργατική τάξη.
    Η τάξη των βιομηχανικών εργατών βίωνε καθημερινά τη συνεργασία και τη συλλογική δράση, απολάμβανε ομοιόμορφες κατώτατες αμοιβές σχετικά με την αξία που παρήγαγε και τελικά η δύναμη που παρέχει η εργασία (εξ αιτίας της ανισοκατανομής του πλούτου), θα οδηγούσε σε μια γενική εξέγερση. Δηλαδή στο μαρξιστικό μοντέλο υπάρχει και το κατάλληλο και ικανό υλικό όπως και οι συνθήκες που θα ενεργοποιήσουν την εξέγερση. Η σοσιαλιστική πρακτική ουσιαστικά προϋπάρχει (σε μια ιδιόρρυθμη κατάσταση) και οι μεγαλοαστοί με την πλεονεξία τους απλά θα πυροδοτήσουν την επανάσταση.
    Στη Ρωσική επανάσταση, εκτός από την φεουδαρχική εκμετάλλευση των αγροτών, δεν υπήρχε κανένας από του παράγοντες του Μαρξιστικού μοντέλου. Η υλοποίηση ενός σοσιαλιστικού συστήματος ήταν σχεδόν αδύνατον. Η ΕΣΣΔ πέρα από κάποια προσχηματικά σοσιαλιστικά στοιχεία στη ουσία ποτέ δεν ήταν σοσιαλιστική. Ο παραγόμενος πλούτος ποτέ δεν διανεμήθηκε ομοιόμορφα και ποτέ δεν στόχευσε στην ικανοποίηση των αναγκών των πολιτών. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά την πτώση και σε ελάχιστο διάστημα να έχουμε τόσους ρώσους βαθύπλουτους. Όλοι αυτοί πλούτισαν από τον τεράστιο πλούτο που είχε συσσωρεύσει το καθεστώς σε αξίες που δεν ενδιέφεραν τους πολίτες και στις οποίες δεν είχαν καμία πρόσβαση.
    Με αυτό το σκεπτικό θεωρώ κατ’ αρχήν το ΚΚΕ από γραφικό έως επικίνδυνο επειδή θέλει να αναστήσει τη ΕΣΣΔ. Ο δρόμος του Μαρξισμού Λενινισμού και μετέπειτα της ΕΣΣΔ πρέπει να μας διδάξει από τι πρέπει να φυλαχτούμε. Ο στόχος όμως του σοσιαλισμού παραμένει πάντα επίκαιρος επειδή υπόσχεται μια κοινωνία δικαίου όπου όλοι απολαμβάνουν τον παραγόμενο πλούτο. Το πώς θα πλησιάσουμε είναι ένα πρόβλημα μοναδικό που πρέπει να το λύσουμε μόνοι μας.
    Το αν θα καταφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ να βάλει τα σωστά θεμέλια είναι θέμα. Το σημαντικότερο κατ’ αρχήν είναι να αποκτήσουμε συλλογική σκέψη και δράση, να φύγουμε από το εγώ και να πάμε στο εμείς.

    • Ο/Η Νίκος Π λέει:

      Η ανάλυσή σου Dyer, αν και έχει το πλεονέκτημα ότι δεν είναι υποχρεωμένη να αναλώνεται στην υπεράσπιση της πρώην ΕΣΣΔ όπως κάνει διαρκώς ο Κ, δεν παύει να είναι συνεπής με τη μέση μαρξιστική θεώρηση. Μερικά λοιπόν σχόλια χωρίς πλήρη ανάλυση (θα χρειαζόταν χρόνια και βιβλίο) και με σειρά ανεξάρτητη από τη δική σου.
      1. Τη φράση «Ο δρόμος του Μαρξισμού Λενινισμού και μετέπειτα της ΕΣΣΔ πρέπει να μας διδάξει από τι πρέπει να φυλαχτούμε» θα μπορούσα να την έχω διατυπώσει κι εγώ, όπως επίσης πολλές φορές λέω ότι δεν γίνεται στην Ελλάδα το «εγώ» να είναι πάντα αντίθετο του «εμείς», με διαφορετικό όμως όπως υποπτεύομαι νόημα. Συμφωνούμε βέβαια από την ιστορική εμπειρία ότι τα καθεστώτα που εγκαθιδρύθηκαν στο όνομα του σοσιαλισμού αποδείχθηκαν πιο άδικα, σκληρότερα και εκμεταλλευτικότερα από τον καπιταλισμό που ανέτρεψαν, εσύ όμως προφανώς εννοείς ότι πρέπει να βρεθεί νέος δρόμος για το σοσιαλισμό ενώ εγώ ότι χωρίς αμφιβολία το ιστορικό αυτό κεφάλαιο έχει κλείσει οριστικά και αμετάκλητα, ενώ γι αυτούς που επιμένουν θεωρώ ότι οι προσδοκίες τους στηρίζονται περισσότερο στην ψυχολογική τους ανάγκη να καταθέσουν μια αντικαπιταλιστική πλατφόρμα παρά σε στέρεα δεδομένα. Και κάτι ακόμα, πώς γίνεται να δηλώνεις ότι θεωρείς «το ΚΚΕ από γραφικό έως επικίνδυνο επειδή θέλει να αναστήσει τη ΕΣΣΔ» ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ καλεί διαρκώς και επισήμως το ΚΚΕ σε συνεργασία; Δεν μπορώ επομένως παρά να διαπιστώσω ότι η άποψή σου, αν την καταθέτεις με ακρίβεια, δεν συνιστά παρά μικρή μειοψηφία ανάμεσα στα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ.
      2. Ένα άλλο που μας διδάσκει η ιστορία του 20ού αιώνα είναι ότι παρ’ όλο που πολλά επαναστατικά και άλλα κινήματα αναπτύχθηκαν κατά καιρούς, στην πραγματικότητα κανένα από αυτά δεν είχε επίδραση στις δομές του καπιταλισμού σε καθεστώς δημοκρατίας και ελευθερίας. Σε κάποιες χώρες ανήλθαν βέβαια κομμουνιστικά κόμματα στην εξουσία, αυτό όμως συνέβη σε συνθήκες παγκοσμίων πολέμων ή με την επιβολή των σοβιετικών στρατευμάτων σε λαούς που δεν είχαν ιδιαίτερη επιθυμία για κάτι τέτοιο. Όποτε μάλιστα σημειώνονταν αντιδράσεις στους εγκάθετους της Μόσχας, τα τανκς αναλάμβαναν να αποκαταστήσουν τη «σοσιαλιστική νομιμότητα». Πιστεύει λοιπόν σοβαρά ο ΣΥΡΙΖΑ ότι θα κερδίσει τις εκλογές και θα ανοίξει διάπλατα ο δρόμος για ριζοσπαστικές αλλαγές;
      3. Οι μόνοι «σοσιαλιστές» που κυβέρνησαν ήταν οι σοσιαλδημοκράτες αλλά αυτοί απέχουν από το μαρξισμό – λενινισμό πιο πολύ απ’ όσο απέχει η Αλάσκα από την έρημο της Σαχάρας. Θεωρώ ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ένα μόνο μέλλον έχει, αυτό της σοσιαλδημοκρατίας σαν διάδοχο σχήμα του ΠΑΣΟΚ, αυτό όμως προϋποθέτει ξεκαθάρισμα στο εσωτερικό του και κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί χωρίς πολύ μεγάλη αναταραχή.
      Ευχαριστώ τον Αιρετικό για τη φιλοξενία θεμάτων και αναλύσεων που δεν τον ενδιαφέρουν άμεσα και δεν απασχολούν πραγματικά παρά ένα μονοψήφιο ποσοστό συμπατριωτών μας, πρέπει όμως να γίνει φανερό ότι ότι το 2013 δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε την πραγματικότητα με όρους και ψευδαισθήσεις του 19ου αιώνα. Και για να κλείσω, μια αλληγορική ταινία κινουμένων σχεδίων από τη δεκαετία του ’50, στηριγμένη στο ομώνυμο έργο του George Orwell:

      • Ο/Η Dyer λέει:

        Νίκο κατ’ αρχήν σε ευχαριστώ μου έδωσες την ευκαιρία να ξανά δω τη φάρμα των ζώων. Είναι πολύ διαφωτιστική στο πως μπορεί να χαθεί το παιχνίδι όταν δεν υπάρχουν διαδικασίες ελέγχου της εξουσίας. Να θυμίσω και την αγαπημένη μου φράση «όλα τα συστήματα είναι καλά αρκεί να υπάρχουν καλοί άνθρωποι για να τα εφαρμόσουν».
        Για τις ερωτήσεις:
        1. Θεωρώ επικίνδυνη κάθε θεωρία που έχει ιδανικά πρότυπα. Είναι η λογική του δογματισμού με την οποία βρίσκομαι σε διάσταση. Πέρα όμως από αυτό στη προσπάθεια για το σοσιαλισμό είναι δεκτός ο καθένας που έχει τη διάθεση να συνεργαστεί διαλεκτικά.
        2. Άσχετα με τη προβοκάτσια που πέφτει από παντού πρεπει να καταλάβεις Νίκο ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα δημοκρατικό κόμμα και αυτά τα ιστορικά της ανατολικής Ευρώπης, μας είναι τελείως ξένα. Όταν γράφεις πάντως γι’ αυτά πρεπει να σκέφτεσαι πως συμπεριφέρθηκαν οι ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική.
        3. Προφανώς οι σοσιαλδημοκράτες απέχουν από το Μ-Λ όπως και ο σοσιαλισμός σαν αποτέλεσμα εξέλιξης της σοσιαλδημοκρατίας πιθανότατα θα είναι κάτι πολύ διαφορετικό από τη θεωρία του Μαρξ. Θεωρώ ότι είναι πολύ παρακινδυνευμένο να κανείς ακριβείς προβλέψεις σε τέτοια θέματα, μια κοινωνία όμως ισότητας είναι ιστορικά νομοτελειακή, αν το θες και από φυσικής πλευράς (αύξηση της εντροπίας).

    • Ο/Η firiki2010 λέει:

      Ας προσθέσω κι εγώ τις παρατηρήσεις μου σε αυτές του Νίκου
      «Είναι γεγονός ότι ο σοσιαλισμός είναι δύσκολος στόχος. Όταν μάλιστα έχει ένα τόσο φιλελεύθερο λαό σαν τους Έλληνες ο σοσιαλισμός γίνεται ακόμα δυσκολότερος.» Δηλαδή εξ ορισμού ο σοσιαλισμός αντιτίθεται στο φιλελεύθερο πνεύμα μιας κοινωνίας. Ευχαριστώ dyer !

      Η ΕΣΣΔ δεν ξέρω αν είχε σοσιαλισμό (όπως τον φαντασιώνεσαι εσύ ή κάποιον άλλο) το γεγονός είναι ότι εν ονόματι αυτού που είχε έδρασαν και δρουν τα κομμουνιστικά και κομμουνιστογενή κόμματα κι έκαναν επί δεκαετίες τον κόσμο άνω- κάτω.

      Αν το ΚΚΕ είναι «γραφικό εως επικίνδυνο» πως εξηγείς όπως αναρωτιέται ο Νίκος τον έρωτα του στελεχιακού δυναμικού του ΣΥΡΙΖΑ για το μητρικό κόμμα και την σφοδρή επιθυμία του να συνεργασθεί μαζί του κυβερνητικά;;;; Δεν μπορεί …. κι ο πρώην Κνίτης σ Τσίπρας κι ο Λαφαζάνης κι ο Μηλιός και… και… κάποιο σοαβαρό βαθμό επικινδυνότητας και γραφικότητας πρέπει να κουβαλάνε !

      «Ο στόχος όμως του σοσιαλισμού παραμένει πάντα επίκαιρος επειδή υπόσχεται μια κοινωνία δικαίου όπου όλοι απολαμβάνουν τον παραγόμενο πλούτο.» Το απαύγασμα της αοριστίας. Ολοι μπορούν να υποσχεθούν «κοινωνία δικαίου όπου όλοι απολαμβάνουν τον παραγόμενο πλούτο». Ποια είναι μια δίκαιη κοινωνία; Πως παράγεται ο πλούτος; Με ποιους όρους τον απολαμβάνουν όλοι; Ομοιόμορφα; Αν ναι, μήπως αυτό υπονομεύει την περαιτέρω παραγωγή πλούτου ; Αν όχι, πως; Ολα αυτά δεν είναι λεπτομέρειες είναι η ουσία

      Οι δημοκρατικές κοινωνίες έχουν φύγει εδώ και πολλά χρόνια από το «εγώ» και έχουν πάει στο «εμείς». Και το έκαναν ακριβώς για να λειτουργήσουν ως κοινωνίες. Ως κοινωνίες που θα σέβονται το κάθε μοναδικό, ελεύθερο και ανεπανάληπτο «εγώ» (όπως λέει και το τραγούδι «δεύτερη ζωή δεν έχει»)

      Νίκο, Γιατί θεωρείς ότι φιλοξενώ θέματα και αναλύσεις που «δεν με ενδιαφέρουν άμεσα»;;; Σε διαβεβαιώ ότι με ενδιαφέρουν και πολύ τα χαίρομαι. Οπως φαντάζομαι πολύ θα χαρώ και την ταινία (Θα μου κόψει όμως χρόνο από την επόμενη ανάρτησαη :):) )

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Η αρχή της ανάρτησής σου ήταν παρεξηγήσιμη. Ανακαλώ και απολογούμαι για το ολίσθημα!

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Α ναι, η ταινία, μικρή είναι και θα σου δώσει ιδέες.

      • Ο/Η firiki2010 λέει:

        Νίκο, όντως η αρχή της ανάρτησης ήταν παρεξηγήσιμη. Δεν είναι ότι δεν μ΄ ένδιαφέρει το θεωρητικό μέρος. Ομως αν δεν το δει κανείς υπό το πρίσμα της ιστορικής εμπειρίας – και πρέπει να το βλέπει – υπάρχει ο κίνδυνος να … ξεφύγει . Πολύ !

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Έτσι είναι, πόσοι όμως διδάσκονται από την ιστορία; Εχω πολλές φορές αναρωτηθεί αν η σταλινική αριστερά θα ξεστόμιζε όλα αυτά για σοσιαλιστικούς παραδείσους την ημέρα που οι Pink Floyd έπαιζαν το The Wall δίπλα στα ερείπια του τείχους του Βερολίνου, το 1990. Σήμερα, μετά από 23 χρόνια, κάποιοι θεωρούν ότι η ιστορία ξεχάστηκε και μπορούν ν’ αρχίσουν να την ξαναγράφουν. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να τους αφιερώσω ένα τραγούδι απ’ εκείνη τη συναυλία, με τη «μαθήτρια» Cyndi Lauper να φωνάζει: «We don’t need no education»!

      • Ο/Η Dyer λέει:

        1. Ναι firiki2010 οι συνεργασίες που απαιτεί ο σοσιαλισμός περιορίζει το βαθμό ελευθερίας των ατόμων έτσι όπως τον εννοούν στο νεοφιλελευθερισμό.
        2. Το κόσμο άνω κάτω τον έκαναν από κοινού ΕΣΣΔ και ΗΠΑ. Τώρα πλέον μόνο οι ΗΠΑ.
        3. Το ότι πολλά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ πέρασαν από το ΚΚΕ δείχνει ότι ήταν άνθρωποι με διάθεση για προβληματισμό και αμφισβήτηση. Δεν είχαν στατική σκέψη για να παραμείνουν γαζωμένοι στο κόμμα. Όλοι έκαναν την υπέρβασή τους και επέλεξαν περισσότερη δημοκρατία. Άρα μη φοβάσαι firiki2010 δεν υπάρχει κίνδυνος!
        4. Πραγματικά θέλοντας να περιγράψω κάτι μεγάλο με μια φράση γίνομαι λίγο αόριστος. Κανονικά θα ήθελα μια ανάρτηση για να περιγράψω τα πλεονεκτήματα του σοσιαλισμού. Δεν μπορείς να τα γράψεις όλα.
        5. Αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές και να μη θεωρητικολογούμε το «εγώ» με το «εμείς» βρίσκεται σε μια αντίθεση. Η κοινωνία οφείλει να συνθέσει διαλεκτικά αυτή τη αντίθεση για να εξελιχθεί ομαλά. Σε άλλη περίπτωση δημιουργούνται μεγάλες κοινωνικές αδικίες.

    • Ο/Η Κ. λέει:

      Δε συμφωνώ ασφαλώς.Είναι γνωστή και καθόλου »σύγχρονη» ή »ανανεωτική» η προσπάθεια του οπορτουνιστικού,αναθεωρητικού πολιτικού χώρου (με όλες τις δυνατές εκδοχές ή εκφάνσεις του,»ευρωκομμουνισμός» κλπ-μια προσπάθεια ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα,συνεπώς δεν πρόκειται σε καμιά περίπτωση για κάτι »νέο»,όπως παρουσιάζεται) μεταξύ άλλων να πείσει ότι δήθεν δεν εκπληρώνονταν οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για την οικοδόμηση νέας μορφής εξουσίας και νέων σχέσεων παραγωγής στην οικονομική βάση.Κατ’ αρχάς,δεν μπορεί να αγνοείται ή να υποβαθμίζεται η σημασία των αντικειμενικών προϋποθέσεων και συνθηκών τόσο στο επίπεδο της οικονομίας όσο και σχετικά με την επαναστατική κατάσταση (η οποία συγκροτείται και από τη συνδρομή αντικειμενικών προϋποθέσεων,ως τέτοια αποτελεί αντικειμενική κατάσταση-συνθήκη).Έτσι,οι οικονομικές συνθήκες στην προεπαναστατική Ρωσική Αυτοκρατορία οπωσδήποτε επέτρεπαν την εκδήλωση Σοσιαλιστικής Επανάστασης,τη μετάβαση σε σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής.Πράγματι συνηπήρχαν ισχυρά κατάλοιπα προκαπιταλιστικής μορφής (φεουδαρχικά)-κυρίως στον τομέα της αγροτικής παραγωγής,τα οποία και προκάλεσαν αρκετά προβλήματα μετέπειτα-ωστόσο ήδη η οικονομική βάση είχε περάσει στο ιμπεριαλιστικό στάδιο.Εμφανίζεται με ένταση η λειτουργία βιομηχανικών μονάδων-κέντρων,εντείνεται ο βαθμός συγκέντρωσης σε συγκεκριμένες περιοχές,αυξάνεται η ανισόμετρη κατανομή,το ποσοστό που καταλάμβαναν οι εργαζόμενοι στη βιομηχανική παραγωγή κ.ο.κ.Έπειτα,αν δεν συνέτρεχαν οι υλικές-αντικειμενικές προϋποθέσεις δεν θα υπήρχε καμιά απολύτως περίπτωση να πληρωθούν οι υποκειμενικές,δηλαδή να προηγηθεί η συνειδητοποίηση της ταξικής θέσης,του ταξικού συμφέροντος και μάλιστα τόσο μαζικά πριν ακόμα δημιουργηθούν οι υλικοί όροι για την πραγματοποίηση αυτής!

      Κοινωνικοποιημένη ιδιοκτησία σε σειρά συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής,πλήρης ή και σταδιακή εξάλειψη μορφών μεγάλης συγκεντρωμένης ιδιοκτησίας,μορφές ομαδικής ιδιοκτησίας κυρίως στον τομέα της αγροτικής οικονομίας με παράλληλη κρατική κοινωνικοποιημένη ιδιοκτησία σε σημαντικό τμήμα της αγροτικής γης αλλά και στην αντίστοιχη υποδομή (μηχανήματα κλπ),ο Κεντρικός Σχεδιασμός (ύπαρξη και λειτουργία πεντάχρονης κατά βάση διάρκειας οικονομικών πλάνων).η αναλογική προτεραιότητα στην παραγωγή των μέσων παραγωγής,η θεσμοθέτηση μορφών εργατικής εξουσίας (σοβιέτ) και μια σειρά άλλων παραγόντων αποδεικνύουν,επιβεβαιώνουν τον αδιαμφισβήτητο σοσιαλιστικό χαρακτήρα της Οκτωβριανής Επανάστασης,της οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ και στις λοιπές Λαϊκές Δημοκρατίες.

      Όσον αφορά το ζήτημα του πώς εξηγείται η ύπαρξη των λεγόμενων »ολιγαρχών»-κεφαλαιοκρατών,αφενός μεν εξηγείται από την ένταση των ανισοτήτων οι οποίες κορυφώνονται προς το τέλος της δεκαετίας του ’80 (ακόμα και με την αναγνώριση της ατομικής ιδιοκτησίας πλέον),τη συσσώρευση επιπλέον μερισμάτων σε ορισμένα τμήματα (αποτελούμενα από στελέχη κλπ) λόγω των σημαντικών συνεπειών από τις οικονομικές μεταβολές οι οποίες υιοθετούνται κυρίως από το τέλος της δεκαετίας του ’50,αφετέρου και κυρίως από την ουσιαστική καταλήστευση των μέχρι πρότινος συγκεντρωμένων κρατικής ιδιοκτησίας μονάδων,κεφαλαίων,εγκαταστάσεων και η παραχώρησή τους στην »ιδιωτική πρωτοβουλία» (με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις φαινόμενα ακόμα και λιμοκτονίας κατά τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του ’90 σε αρκετά πρώην σοσιαλιστικά κράτη).Αν δεν επικρατούσαν οι σοσιαλιστικές σχέσεις παραγωγής η εμφάνιση των λεγόμενων »βαθύπλουτων»-όπως τους ονομάζεις-θα είχε προηγηθεί κατά πολύ (και με πολιτική επέκτασης και επενδύσεων και εκτός ΕΣΣΔ,κάτι το οποίο δε συνέβη).

      Επομένως,Dyer,Σοσιαλισμός,σοσιαλιστική οικοδόμηση πέρα,εκτός ή και αντίθετα με τις αρχές του Μαρξισμού-Λενινισμού,δηλαδή πρωτίστως χωρίς την ανατροπή της καπιταλιστικής ιδιοκτησίας στα συγκεντρωμένα μέσα παραγωγής και την άμεση εφαρμογή της κοινωνικοποίησής τους,την ύπαρξη του Κεντρικού Σχεδιασμού,την πλήρη διάλυση των θεσμών του προηγούμενου αστικού κράτους (και οι οποίοι λειτουργούν ακριβώς για την εξυπηρέτηση του αστικού οικονομικοκοινωνικού σχηματισμού) και την ταχεία αντικατάστασή τους από όργανα,σύστημα και λειτουργία αντιπροσωπευτικών θεσμών εργατική εξουσίας και μια σειρά από άλλα γνωρίσματα,πολύ απλά δε νοείται,δεν υφίσταται,δεν υπήρξε ποτέ,δεν επιβεβαιώθηκε τέτοιου είδους δυνατότητα ιστορικά.Το παράδειγμα της Χιλής και της Κυβέρνησης της Λαϊκής Ενότητας είναι πολύ διδακτικό.

      Τέλος,θα ήθελα να μπορούσες να αιτιολογήσεις το εξής:»Το αν θα καταφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ να βάλει τα σωστά θεμέλια είναι θέμα.»Δηλαδή,τι σχέση έχει η στρατηφική και η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ με τον επιστημονικό σοσιαλισμό,την κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής κ.ο.κ.;Και με ποιον τρόπο θα επιτευχθεί η »απόλαυση του παραγώμενου πλούτου»-γιατί ότι πρέπει να αποτελεί στόχο συμφωνούμε-με δεδομένες τις υπάρχουσες καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής;

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Καλά τα λες Κ, οι αντιδραστικοί και αντικοινωνικοί θεσμοί που είχαν επιβάλλει και διατηρήσει (με τη βία πάντοτε) τα καθεστώτα της δικτατορίας του Κόμματος, περιείχαν μέσα τους αντί για το σπόρο του μέλλοντος τα κύτταρα της αυτοκαταστροφής τους και ανέπτυξαν αυθόρμητα «καταργημένες» σχέσεις παραγωγής, αφού αυτές που ίσχυαν δεν απέδιδαν. Αυτό σημαίνει ότι τα σοβιετικού τύπου καθεστώτα ήταν όχι πρόοδος αλλά λοξοδρόμηση, ο κόσμος που στο όνομά του υποτίθεται ότι έγινε όλη η φασαρία όχι μόνο δεν τα υποστήριξε αλλά αγωνίστηκε για την κατάργησή τους και κατέληξαν ανιαρές ενότητες της ιστορίας του 2ου αιώνα. Το τι προβλέπουν επομένως οι μαρξιστικές – λενινιστικές θεωρίες, είναι απολύτως άνευ σημασίας.

      • Ο/Η Dyer λέει:

        Φίλε Κ εγώ μπορεί να είμαι οπορτουνιστής και η διαφορές μας ουσιαστικές, όμως αν όλα έγιναν σύμφωνα με της αρχές του Μ-Λ τότε κάτι λάθος έχουν οι θεωρίες. Προφανώς κάποιο μικρό λάθος έγινε στην εφαρμογή και επειδή η κοινωνία δεν είναι ένα γραμμικό σύστημα φτάσαμε στην αυτοδιάλυση της ΕΣΣΔ. Αυτή την εκδοχή περιγράφει και το βίντεο του Νίκου.
        Με τον επιστημονικό σοσιαλισμό έτσι όπως τον ορίζει το ΚΚΕ υπάρχουν πολλές διαφορές. Ο δρόμος του ευρωκομουνισμού έχει διαφορετική αφήγηση και το ξέρεις. Το ερώτημα είναι αν είναι διατεθειμένο το ΚΚΕ να συμμετέχει σε μια τέτοια προσπάθεια προσφέροντας τις γνώσεις και την εμπειρία ή θα μείνει στυλωμένο στον υπέροχο ορθόδοξο δογματικό του χώρο.

      • Ο/Η Νίκος Π λέει:

        Το βίντεο της Φάρμας των Ζώων, κατά την άποψή μου Dyer, περιγράφει το σενάριο της Κίνας όπου επικράτησε τελικά μονοκομματικός καπιταλισμός και όχι της πρώην ΕΣΣΔ. Εκεί το τοπικό ΚΚ έχασε την εξουσία, όχι όμως και τα στελέχη του που έγιναν εργοστασιάρχες, πετρελαιάδες, πρόεδροι κλπ κλπ. Ποια εξέλιξη ήταν η καλύτερη; Μήπως είναι προτιμότερη η Βόρεια Κορέα; Η Κούβα; Ή μήπως είναι καλύτερα να κοιτάξετε κάπου αλλού για το μέλλον του κόσμου;

      • Ο/Η Dyer λέει:

        Για μένα Νίκο το βίντεο δείχνει εντός των άλλων, πόσο σημαντικές είναι κάποιες λεπτομέρειες (τυχαίες μερικές φορές) που είναι ικανές να ανατρέψουν τα πάντα. Στη φάρμα των ζώων υπήρχαν συστημικές ατέλειες οι οποίες γιγαντώθηκαν από τυχαία γεγονότα.

  5. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Dyer,
    1 Στο προηγούμενο σχόλιο σου (23.50) μιλάς για αντίθεση του σοσιαλισμού στο φιλελεύθερο πνεύμα του Ελληνικού λαού . Μη μου τα γυρνάς τώρα και μου μιλάς για «νεοφιλελευθερισμό»!
    2 Το θέμα είναι άλλο. Οτι όλες τις πρακτικές της ΕΣΣΔ οι κομμουνιστές – και ως ένα βαθμό και οι σοσιαλιστές – τις υπερασπίσθηκαν επειδή υιοθετούντο εν ονόματι του σοσιαλισμού.
    3 Δηλαδή το πέρασμα από το ΚΚΕ και η κατάληξη (για κάποιους μετά από πολλά χρόνια) στο ΣΥΡΙΖΑ δείχνει προβληματισμό ;; Η περίπτωση του οππορτουνισμού δεν παίζει;; Η ένταξη στο ΚΚΕ για χρόνια δεν λέει τίποτα για την κρίση τους;; Για τη νοοτροπία τους;;;; Ο σ Τσίπρας πχ ήταν Κνίτης σε εποχές που ήταν πολύ προφανής η φύση των σοβιετικών καθεστώτων. Ούτε αποχώρησε επειδή ανακάλυψε πόσο κακά ήταν αυτά τα καθεστώτα. Απλώς το πειθαρχημένο ΚΚΕ του έπεφτε στενόχωρο όπως λέει ο ίδιος.
    4. Πολύ αόριστος !
    5. Τι διαφορετικό από τη συνθεση του «εγώ» και του «εμείς» κατάλαβες να υπερασπίζομαι;

    Το ερώτημα παραμένει : Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ επιμένει στη συνεργασία με το αφελές έως επικίνδυνο – όπως το χαρακτηρίζεις εσύ- ΚΚΕ , που -πάλι όπως γράφεις εσύ – θέλει να αναστήσει την ΕΣΣΔ ;;;;

    • Ο/Η Dyer λέει:

      Ο ΣΥΡΙΖΑ προσκαλεί κάθε προοδευτική παράταξη (διάβασε το κεντροαριστερή για να μη παρεξηγηθούμε) να συμμετέχει στη προσπάθεια σωτηρίας της χώρας πάνω σε μια σοσιαλιστική προοπτική. Προφανώς σ’ αυτή τη προσπάθεια είναι καλεσμένο και το ΚΚΕ. Αν βέβαια δεν έχει πρόθεση να συνδιαλλαγή αλλά είναι πεπεισμένο ότι κατέχει την «εξ αποκαλύψεως αλήθεια» αυτή η πρόσκληση δεν θα υλοποιηθεί.
      Η κίνηση είναι το χαρακτηριστικό της ζωής firiki2010 και η ακινησία του θανάτου. Ένα ζωντανό μυαλό οφείλει να κινείται για να ωριμάζει και να εξελίσσεται.

      • Ο/Η firiki2010 λέει:

        Πολύ ωραία ! Ο ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί το – ‘οπως λές εσύ – » αφελές και επικίνδυνο ΚΚΕ που θέλει να αναστήσει την ΕΣΣΔ » προοδευτική και κεντροαριστερή (;!;!;!) παράταξη και το καλεί να συμμετάσχει σε κυβέρνηση για τη σωτηρία της χώρας . Οσο πας το κάνεις χειρότερο !!!!

      • Ο/Η Dyer λέει:

        Δεν ξέρω αν είναι χειρότερο. Κατά τη γνώμη μου θα ήταν χειρότερο για να συνεργαστείς με το ΚΚΕ να υιοθετήσεις όλες τις δογματικές του αλήθειες. Τον να τον προσκαλείς σαν συμπληρωματική δύναμη είναι ειλικρινέστερο. Το κακό όμως είναι ότι διακρίνω κοινά χαρακτηριστικά με τους ορθόδοξους και οι ελπίδες για συνεργασία εξαϋλώνονται.

  6. Ο/Η Κ. λέει:

    @Νικος Π.
    Αγαπητέ,δε σχετίζεται η απάντησή σου με τη δική μου απάντηση προς τον Dyer.Aπλώς επαναλαμβάνεις τη γνωστή αντικομμουνιστική σου θεώρηση.
    Επιπλέον είμαι βέβαιος ότι όσον αφορά τη δυσμενή,ανασφαλή,συχνά άθλια θέση στην οποία έχουν περιέλθει ήδη και θα περιέλθουν πάρα πολλοί εργαζόμενοι,νέοι κ.ο.κ. σε παγκόσμιο επίπεδο εξαιτίας του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής (εντελώς ενδεικτικά αναφέρω τα περίπου 50 εκατομμύρια Αμερικανών που επιβιώνουν χωρίς κοινωνική προστασία-ασφάλιση σιτιζόμενοι μέσω οργανώσεων,τα εκατομμύρια των Γερμανών εργαζόμενων με επίπεδα αμοιβών περί τα 400 ευρώ,τη γνωστή κατάσταση που έχει προκληθεί σε κράτη όπως η Ελλάδα,η Πορτογαλία,η Ιταλία,η Ισπανία-προφανώς δεν απαιτείται αναλυτική παράθεση,τα δεδομένα είναι γνωστά,το περίπου 1,5 δις ανθρώπων το οποίο »ισορροπεί» ανάμεσα στην κατάσταση της λιμοκτονίας και της οριακής επιβίωσης σε διεθνές επίπεδο,τη συστηματική καταλήστευση και εκμετάλλευση κρίσιμης σημασίας πλουτοπαραγωγικών πηγών κρατών κυρίως σε Αφρική,Λ.Αμερική και Ασία,τα περίπου 130 εκατομμύρια ανέργων και πολύ φτωχών βάσει της στατιστικής καταγραφής σε επίπεδο κρατών-μελών της ΕΕ,τις κατευθύνσεις περαιτέρω επιβολής των ελαστικών μορφών απασχόλησης,την ένταση των μεταναστευτικών τάσεων κ.ο.κ.) θα δίνεις την παρακάτω εξήγηση:είτε ότι πρόκειται για »ανύπαρκτες καταστάσεις»,πιθανόν επινοήσεις κομμουνιστών,αντικαπιταλιστών κλπ είτε ότι ναι μεν υφίστανται ως καταστάσεις,ωστόσο ευθύνονται αυτοί οι ίδιοι οι οποίοι έχουν περιέλθει σε ανάλογες συνθήκες.Επειδή οι ίδιοι ως άτομα δεν είχαν ικανότητες,είναι ή ήταν άεργοι ή ακόμα και »ατυχοι».Και προφανώς όχι η λειτουργία αυτού καθεαυτού του συστήματος.
    Παρόλα αυτά σωστά τόνισες ότι είναι δύσκολη διαδικασία αυτή της υπεράσπισης της σοσιαλιστικής οικοδόμησης κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.Κυρίως όμως λόγω συσχετισμού δυνάμεων.Θεωρώ όμως προσωπικά ακόμα δυσχερέστερη την »αποστολή» των απολογητών του καπιταλισμού (στους οποίους και δικαιωματικά εντάσσεσαι),καθότι ναι μεν οι συσχετισμοί είναι σαφώς πιο ευνοϊκοί,έχουν όμως να αντιμετωπίσουν τους όρους της ίδιας της πραγματικότητας.Έχει τελειώσει η υπόθεση.Οι νομοτέλειες της καπιταλιστικής παραγωγής διαψεύδουν τις »εκτιμήσεις» και των πλέον συνεπών υποστηρικτών της.
    *Ωστόσο,δύο παρατηρήσεις:
    1)Η Μαρξιστική-Λενινιστική θεωρία είναι αυτή το μη ανεπίστρεπτο των πρώιμων σοσιαλιστικών σχέσεων παραγωγής-όχι των αναπτυγμένων κομμουνιστικών και 2)Αλήθεια ποιοι ήταν αυτοί οι »λαοί οι οποίοι αγωνίστηκαν για την ανατροπή κτλ»;

    • Ο/Η Νίκος Π λέει:

      @K
      1) Ανεπίστρεπτο ήταν αρχικά το καθεστώς των μπολσεβίκων και μετά δεν ήταν; Δεν κατάλαβα καλά ή δεν καθάρισε αρκετούς ο Στάλιν;
      2) Ούγγροι (1956), Τσεχοσλοβάκοι (1967), Πολωνοί (1981). Όχι ότι οι άλλοι ρωτήθηκαν δηλαδή. Αυτό έλειπε, η φωτισμένη πρωτοπορεία να ρωτάει τους αντιδραστικούς.
      Επιπλέον:
      1. Όποιος δεν είναι φιλοκομμουνιστής ή εκφράζει μη κομμουνιστικές απόψεις, είναι αντικομμουνιστής. Διαφωνούμε;
      2. Ποιος συσχετισμός δυνάμεων; Υπήρχαν άλλες πολιτικές δυνάμεις στην ΕΣΣΔ και στους δορυφόρους εκτός από τα ΚΚ; Επιτέθηκε κανείς στην ΕΣΣΔ; Μόνη της πήρε την κάτω βόλτα κι εσύ ο ίδιος παραδέχθηκες ότι δεν ερμηνεύεις το γεγονός με βάση θεωρίες συνωμοσίας. Μήπως μάλιστα άλλαξε τώρα τελευταία ο συσχετισμός δυνάμεων υπέρ του σοσιαλιστικού οράματος και αυτή η εξέλιξη δεν υπέπεσε στην αντίληψή μου;
      3. Με καμιά συνεπαγωγή δεν προκύπτει ότι τα προβλήματα του καπιταλισμού συνεπάγονται δικαίωση της μαρξιστικής – λενινιστικής θεώρησης, παλιάς ή σύγχρονης. Με δεδομένο μάλιστα ότι τα σοσιαλιστικού τύπου κράτη κατέρρευσαν ενώ ο καπιταλισμός ζει, βασιλεύει και διαδίδεται, λογικό είναι να πούμε ότι τα προβλήματα των σοσιαλιστικών χωρών συνεπάγονται την ανωτερότητα του καπιταλισμού.
      Κοίταξε Κ, να ξεκαθαρίσουμε κάτι, δεν υπερασπίζομαι τις κοινωνικές αδικίες και υπάρχουν άφθονες τριγύρω μας, παρέα με πολύ αρνητικές καταστάσεις για το περιβάλλον που ζούμε, πιστεύω όμως ότι τα κοινωνικά προβλήματα μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο σε συνθήκες ελευθερίας της επικοινωνίας και της έκφρασης, ελεύθερης πρόσβασης στην ενημέρωση οποιουδήποτε είδους, απουσίας λογοκρισίας, δυνατότητας κριτικής και ελέγχου της εξουσίας από οποιονδήποτε και ελευθερίας στη διεκδίκηση της ίδιας της εξουσίας. Διάβασε αν θες τη διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου, κακό δεν κάνει, την υπέγραψε και η πρώην ΕΣΣΔ αλλά δεν την τήρησε:
      http://www.unric.org/el/index.php?option=com_content&view=article&id=19&Itemid=33

      • Ο/Η Κ. λέει:

        *Ευχαριστώ για την παραπομπή,απλώς έχω το σχετικό κείμενο σε έντυπη μορφή.Πάντως είναι σε θετική κατεύθυνση να δίνονται συγκεκριμένες απαντήσεις.Επομένως:
        1)Πολύ συγκεκριμένα αναφέρομαι στο εξής:η ίδια η μαρξιστική θεωρία είχε ορίσει,είχε τεκμηριωμένα προβλέψει ότι οι πρώιμες κομμουνιστικές σχέσεις παραγωγής,οι σοσιαλιστικές,δηλαδή αυτές που υπήρξαν στην οικονομική βάση της ΕΣΣΔ και των λοιπών πρώην σοσιαλιστικών κρατών δεν έχουν ως δεδομένη την κατάληξή τους στη βαθμίδα του αναπτυγμένου Κομμουνισμού(άρα και ότι μια σειρά από αναγκαίες κατευθύνσεις στον οικονομικό τομέα,στον υποκειμενικό παράγοντα,έπρεπε να συνεχιστούν με μεγαλύτερη ένταση,οι αντιθέσεις εξακολουθούν να υφίστανται και δεν »καταργούντα» κλπ).Στοιχείο το οποίο υποβαθμίστηκε σε επίπεδο Κομμάτων κτλ (το ζήτημα της θεωρίας περί »Παλλαικού Κράτους» το οποίο συζητούσατε σχετίζεται).
        2)Είχα υπόψη μου ότι θα αναφερόσουν στα γεγονότα αυτά (θα προσέθετα και τις αντεπαναστατικές ενέργειες στην πρώην ΛΔΓ,το 1955).Τα κράτη αυτά βρίσκονταν σε επαναστατικές συνθήκες,με έντονα τα στοιχεία της διαπάλης.Ως προς τη φύση τους,επρόκειτο ξεκάθαρα για οργανωμένες και ένοπλες (σε ορισμένες περιπτώσεις) απόπειρες,σαφέστατα μειοψηφικών τμημάτων.Σε αυτές τις περιπτώσεις η παρέμβαση των καπιταλιστικών κρατών ήταν προκλητική,με διάφορες μορφές (μεταφορά στην περίπτωση της ΣΔ Τσεχοσλοβακίας κυρίως μερικών χιλιάδων κυρίως από την Αυστρία,μορφές οικονομικής ενίσχυσης,σύσταση διάφορων αντικομμουνιστικών οργανώσεων ιδίως σε Πολωνία κ.ο.κ.).Φυσικά αυτή η αλήθεια αποσιωπάται από την επίσημη »σύγχρονη» αστική-αντικομμουνιστική ιστοριογραφία,όπως επίσης και το γεγονός ότι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις (κυρίως σε ΛΔΓ,ΣΔ Τσεχοσλοβακίας και ΛΔ Ουγγαρίας) κινητοποιήθηκαν μαζικά κομμουνιστές,λαϊκές οργανώσεις των χωρών αυτών προκειμένου να υπερασπίσουν τον σοσιαλιστικό χαρακτήρα της οικονομικής βάσης και των κρατικών δομών.Ακόμα αποσιωπάται και ο αριθμός και το γεγονός των πολλών θυμάτων (κομμουνιστές κ.ά) των αντεπαναστατικών ενεργειών.Εξάλλου,αντίστροφα,κινητοποιήσεις με ριζοσπαστικό και αντικαπιταλιστικό προσανατολισμό πραγματοποιήθηκαν και πραγματοποιούνται και στο εσωτερικό των καπιταλιστικών κρατών-χωρίς να σημαίνει ότι ο υποκειμενικός παράγοντας ήταν έτοιμος για τη ριζική ανατροπή.
        Στα επόμενα:
        1.Όχι δεν υποστηρίζουμε την ύπαρξη μιας τέτοιας μορφής »διπόλου» (κατά το οποίο ο μη κομμουνιστής θεωρείται αυτομάτως αντικομμουνιστής).Ο όρος αντικομμουνιστής εμπεριέχει επιπλέον,ειδικά χαρακτηριστικά.
        2.Κάτι άλλο υποστήριξα.Ανέφερες-κάτι το οποίο αντικειμενικά είναι σωστό-ότι είναι δύσκολο να επιλέγει μια πολιτική δύναμη να υπερασπίζεται τις κατευθύνσεις και τα αποτελέσματα της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.Απλώς,συμπλήρωσα το λόγο αυτής της δυσκολίας.Και κρίνουμε ως τον πιο αποφασιστικό παράγοντα τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων.Δηλαδή τη χαμηλή πολιτική επιρροή του ΚΚΕ,το γεγονός ότι οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις σαφώς έχουν αντικομμουνιστικά χαρακτηριστικά,την επίδραση των αντεπαναστατικών ανατροπών της περιόδου 1989-1991,την κυρίαρχη ιδεολογία με έντονα αντικομμουνιστικά χαρακτηριστικά κλπ.Νομίζω ότι είμαι αρκετά σαφής.
        3.Κατ’ αρχάς,η μαρξιστική προσέγγιση είναι ενιαία,με τον απαραίτητο φυσικά εμπλουτισμό,την απαραίτητη περαιτέρω θεωρητική-επιστημονική επεξεργασία.Το ακριβώς αντίθετο.Μόνο οι εκτιμήσεις των Μαρξιστών,μόνο οι προσεγγίσεις της μαρξιστικής θεωρίας και των επαναστατικών Κομμάτων επαληθεύθηκαν και επαληθεύονται διαρκώς από την εξέλιξη των συνθηκών της καπιταλιστικής παραγωγής.Ακόμα και στην υπόθεση των αντεπαναστατικών ανατροπών επιβεβαιώθηκε η ανάγκη καλυτερης μελέτης,επιβεβαιώθηκε η Μ-Λ θεωρία και ήταν οι σοβαρές αποκλίσεις,οι παραβιάσεις των νόμων της σοσιαλιστικής παραγωγικής διαδικασίας,οι ελλείψεις και τα σφάλματα του υποκειμενικού παράγοντα στην κατανόηση αυτής της θεωρίας.Πλήρως αντίθετα,η αστική προσέγγιση σε κάθε τομέα,ειδικά στις σημερινές συνθήκες είναι υποχρεωμένη να βασίζεται και να καταφεύγει στη διαστρέβλωση των όρων της πραγματικότητας,στη χρήση και υποστήριξη ακόμα και καταφανώς αντιεπιστημονικών,παράλογων και μεταφυσικού περιεχομένου αντιλήψεων.
        Όσον αφορά το επόμενο σκέλος.να υπενθυμίσω ότι οι πρώτες μορφές καπιταλιστικής οργάνωσης και των αντίστοιχων σχέσεων παραγωγής εμφανίστηκαν για πρώτη φορά κατά το δεύτερο μισό του 14ου αιώνα στις πόλεις της Β.Ιταλίας.Ωστόσο,σε σύντομο διάστημα επικράτησαν εκ νέου οι φεουδαρχικές σχέσεις.Μόλις τον 16ο αιώνα εμφανίζεται με μεγαλύτερη βεβαιότητα η επικράτηση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής.Φυσικά,δεν αναφέρω τυχαία αυτή τη σύντομη αναδρομή.Οι νόμοι της κοινωνικής εξέλιξης είναι ισχυρότατοι.Δεν »διακόπτονται» ούτε »ανατρέπονται».Η ιστορική εξέλιξη δεν είναι μια γραμμική,ευθύγραμμη και μονοσήμαντη διαδικασία.Εμπεριέχει και το στοιχείο της οπισθοδρόμησης.Όπως,επομένως,αποτέλεσε οπισθοδρόμηση η η επαναφορά των φεουδαρχικών σχέσεων έναντι των καπιταλιστικών έτσι συνιστούν σοβαρή οπισθοδρόμηση οι εξελίξεις της περιόδου 1989-1991.Με μια απαραίτητη επισήμανση.Ότι και στις δύο περιπτώσεις η οπισθοδρόμηση αυτή έχει προσωρινό χαρακτήρα.
        Μια παρατήρηση.Και μόνο ο τρόπος με τον οποίο αναφέρεσαι στα προβλήματα τα οποία προκαλεί ο καπιταλισμός,η λειτουργία αυτού του σχηματισμού είναι χαρακτηριστικός-όπως βέβαια και άλλοι ομοϊδεάτες προς εσένα (του τύπου μιας αναγκαστικής παραχώρησης στην αναγνώριση και »κάποιων προβλημάτων».Περισσότερο δηλαδή συγκαβατικά.Δηλαδή,λχ οι »κοινωνικές αδικίες» στις οποίες αναφέρθηκες προκύπτουν με τη μορφή »φυσικού φαινομένου»,μήπως αποτελούν το αποτέλεσμα,τη συνέπεια και όχι αυτές καθεαυτές το πρόβλημα κλπ;.Αλλά ας μην επεκταθώ σε αυτό,είναι αναμενόμενη αντιμετώπιση).Και όμως θα συμφωνήσω στην τελευταία ελευθερία την οποία ορίζεις ως δυνατότητα διεκδίκησης της εξουσίας.
        Πάντως,πραγματική ελευθερία,μια σειρά από κρίσιμης σημασίας δικαιώματα δεν νοούνται,δεν μπορούν να διασφαλιστούν χωρίς και την προηγούμενη εξουσία,κατοχή στα μέσα παραγωγής.

  7. Ο/Η Κ. λέει:

    @Dyer
    »…όλα έγιναν σύμφωνα με της αρχές του Μ-Λ…».Δεν αναφέρθηκα στο ζήτημα αυτό,τουλάχιστον αναλυτικά.
    »Προφανώς κάποιο μικρό λάθος έγινε στην εφαρμογή…»:πράγματι,παρουσιάστηκαν σημαντικά σφάλματα (δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι αποτέλεσε την πρώτη εφαρμογή).Το κύριο ζήτημα ωστόσο δεν είναι αυτό.Αλλά εκείνη η αποφασιστική αρνητική κατεύθυνση η οποία και αποφασίζεται κυρίως από τη δεκαετία του ’50 και έπειτα.Άρα,»ζήτημα» υπάρχει,δεν είναι όμως κάποιο από αυτά που υποθέτω ότι εννοείς.
    Διαβάζοντας και προηγούμενες παρεμβάσεις-και με δεδομένη την πολιτική σου θέση-πάντως επιμένω σε κάποια ερωτήματα:
    1)Ποια εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να οδηγήσουν στη δυνατότητα »εξανθρωπισμού» ή »βελτίωσης» του καπιταλιστικού συστήματος;
    2)Πότε και πού επιβεβαιώθηκαν οι προσεγγίσεις των λεγόμενων »ευρωκομμουνιστών»,»αναθεωρητών» κλπ;3)Σε ποια δεδομένα ή πηγές στηρίζεις την τόσο αρνητική θέση σου για την πορεία και τα αποτελέσματα του Σοσιαλισμού που οικοδομείται κατά τον 20ό αιώνα;
    4)Για ποιο λόγο παραβλέπεις τη σπουδαιότητα του κρισιμότερου παράγοντα σε σημασία,δηλαδή το χαρακτήρα της ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής (παραμένοντας βέβαια συνεπής στην οπορτουνιστική θέση για πλήρη διαχωρισμό οικονομίας και πολιτικής);
    5)Όταν κάνεις αναφορά στον »Σοσιαλισμό» ποια ακριβώς γνωρίσματα υποθέτεις ότι »πρέπει» να φέρει (μάλιστα αναφέρεις και περί πλεονεκτημάτων κλπ);
    6)Σε ποια ακριβώς δεδομένα στηρίζεις την πεποίθησή σου ότι η σοσιαλδημοκρατία όχι απλά δεν αποτελεί μορφή/πολιτικός μηχανισμός αστικής-καπιταλιστικής διαχείρισης (πράγμα το οποίο έχει αποδειχθεί πολλές φορές) αλλά ότι αντίθετα θα μετεξελιχθεί σε φορέα σοσιαλισμού (έστω όπως εσύ αντιλαμβάνεσαι το περιεχόμενο του όρου);
    7)Με ποιον τρόπο ο ΣΥΡΙΖΑ (έστω και αν υπήρχαν οι σχετικές προθέσεις,οι οποίες δεν υπάρχουν βέβαια) θα επιτύχει την »αναστολή» στη λειτουργία των νομοτελειών της καπιταλιστικής οικονομίας;Εκτός φυσικά και αν θεωρείς ότι έχουν δευτερεύουσα σημασία και ότι η »αιτία» όλων των »δεινών» προέρχεται από την εφαρμοζόμενη μορφή διαχείρισης και των λεγόμενων »μνημονιακών πολιτικών».
    8)Σε τι ακριβώς »οφείλουν» να συμβάλουν οι δυνάμεις του ΚΚΕ;

    • Ο/Η Dyer λέει:

      1.Ο καπιταλισμός δεν εξανθρωπίζεται, δεν μιλάμε για βελτίωση αλλά για σταδιακή μετάβαση προς το σοσιαλισμό.
      2. Η πτώση της ΕΣΣΔ αποδυνάμωσε όλα τα ευρωκομουνιστικά κινήματα στην Ευρώπη. Άσχετα αν δεν είχαν σχέση με τη ΣΕ σημειολογικά επηρεάσθηκαν. Ένας άλλος παράγων επίσης που αποδυνάμωσε και αποπροσανατόλισε την αριστερά στη Ευρώπη ήταν και η παγκοσμιοποίηση (μέχρι τη κρίση). Ουσιαστικά ο καπιταλισμός ομογενοποίησε την παγκόσμια εργατική τάξη με αποτέλεσμα τον αποπροσανατολισμό και την αποδυνάμωσή της. Πριν συμβούν όμως όλα αυτά μη ξεχνάς ότι στην Ευρώπη δημιουργήθηκε το κράτος πρόνοιας υψηλού επιπέδου. (σύγκρινε της εργατικές κατοικίες στην Ελλάδα και στη ΣΕ).
      3. Υπάρχουν πολλές κακές αφηγήσεις για τη ΕΣΣΔ. Ακόμα και αν της παραβλέψει κάποιος πως θα μπορούσε να δικαιολογήσει για παράδειγμα το τεράστιο φαινόμενο της πορνείας κτλ. Δεν ξέρω αν τα λάθη έγιναν μετά το 50 όμως δεν είχαν τους μηχανισμούς για να τα διορθώσουν (λάθη πάντα γίνονται) και αυτό είναι σημαντικό μειονέκτημα.
      Συνεχίζεται…

    • Ο/Η Dyer λέει:

      4. Θεωρείς ότι η μετάβαση των μέσων παραγωγής στο κράτος είναι απλά θέμα επιλογής. Να δεχθώ ότι αυτό μπορεί να γίνει σχετικά εύκολα στις πολύ μεγάλες επιχείρησης (αυτές που λειτουργούν με μάνατζερ), για τις υπόλοιπες όμως; Το 90% στην Ελλάδα έχουμε μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Είναι ρεαλιστικό να τις κρατικοποιήσεις; Άρα ο στόχος της κρατικοποίησης των μέσων παραγωγής, με τη δεδομένη διάρθρωση της παραγωγής, είναι μια επικίνδυνη ουτοπία. Εκείνο που μπορεί να γίνει βέβαια ευκολότερα είναι η δημιουργία νέων επιχειρήσεων με κοινωνική βάση οι οποίες θα ανταγωνιστούν ή θα υποκαταστήσουν τις πολυεθνικές. Σε θέματα όμως μποϊκοτάζ των πολυεθνικών δεν βλέπω τίποτα από το ΚΚΕ. Εκεί που μπορεί να έχουμε άμεσο όφελος υπάρχει σιωπή. Τυχαίο;
      5. Καλά ρε Κ είναι δυνατόν να γραφτούν αυτά σε ένα σχόλιο; Τα ίδια με το firiki2010 μου λες και συ.
      6. Εξ αιτία του κοινωνικού κράτους που δημιούργησε σε χώρες με υγιή διοίκηση.
      7. Είναι νομίζω φανερό ότι σε πρώτη φάση ο ΣΥΡΙΖΑ δεν στοχεύει να καταλύσει το καπιταλισμό. Κατ’ αρχήν κάποιες ακραίες συμπεριφορές στοχεύει να περιορίσει. Υπάρχει πολύς δρόμος και μη ξεχνάς στη πορεία θα πρέπει να υπάρχουν οι συνθήκες για να λειτουργούμε σαν χώρα και μάλιστα καλύτερα απ’ ότι σήμερα όπως επίσης να μπορούμε να διορθώνουμε τις τυχών λάθος επιλογές, να μη καταστραφούμε.
      8. Σε όλα αυτά … αρκεί να είναι πρόθυμο.

      • Ο/Η Κ. λέει:

        @Dyer,απαντώντας:
        1)Σωστά.Διέπεται η λειτουργία του από μια σειρά απόλυτα δεσμευτικών οικονομικής φύσης νόμων κτλ.Ωστόσο,κανένα ιστορικό παράδειγμα-πέρα από τα πολλά προβλήματα της θεωρητικής θεμελίωσης-δεν επιβεβαίωσε την ύπαρξη αναγκαιότητας ή δυνατότητας για τη θεωρία των λεγόμενων »μεταβατικών σταδίων»,»πορείας» μετάβασης κ.ο.κ.Το ακριβώς αντίθετο.Πόσο μάλλον στις σύγχρονες συνθήκες οπότε και οι αντικειμενικές συνθήκες (ένταση του βαθμού αντίθεσης κεφαλαίου-εργασίας,άνοδος της παραγωγικότητας,αύξηση του κοινωνικού χαρακτήρα της παραγωγής,λειτουργία μονοπωλιακών μονάδων,τεχνολογική και επιστημονική ανάπτυξη κτλ) όχι απλά επιτρέπουν αλλά επιβάλλουν την επιλογή της κοινωνικοποίησης των μέσων παραγωγής,τη διέξοδο της εργατικής επαναστατικής εξουσίας.
        2)Όχι.Η αποσάρθρωση,η ουσιαστική διάλυση ή μετάλλαξη όσον αφορά καίριας σημασίας χαρακτηριστικά σειράς ΚΚ (με έκφραση και στην εκλογική επιρροή) οφείλεται πρωτίστως στην εγκατάλειψη των βασικών Μ-Λ αρχών,στην στρατηγική ενσωμάτωσης στους όρους του συστήματος και υπηρέτησης των δικών του αναγκών,στη στήριξη των εγχώριων πολιτικών συστημάτων.Εξάλλου,η ουσιαστική (ενδεχομένως και ποσοτική) αποδυνάμωση αυτών των Κομμάτων χρονικά προηγήθηκε της διάλυσης της ΕΣΣΔ και των αντεπαναστατικών ανατροπών.Επηρέασε βέβαια σε σημαντικό βαθμό η αρνητική δεξιά κατεύθυνση η οποία υιοθετείται και στα σοσιαλιστικά κράτη (κυρίως μετά το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ).Αντίθετα,το ΚΚΕ διατήρησε και διεύρυνε δυνάμεις και επιρροή.Και κυρίως ενίσχυσε τα ιδεολογικά και οργανωτικά του χαρακτηριστικά.Στο άλλο ζήτημα το οποίο θίγεις (για το οποίο έχω σχολιάσει σχετικά σε προηγούμενες αναρτήσεις):κατ’ άρχάς το επίπεδο παροχών και κοινωνικής πολιτικής στην ΕΣΣΔ (και στην πλειονότητα των άλλων σοσιαλιστικών χωρών) ήταν αρκετά ικανοποιητικό,με στοιχεία σταθερότητας και βελτίωσης,πολύ ανώτερο ακόμα και ισχυρών καπιταλιστικών κρατών (πόσο μάλλον σε σύγκριση με τα ελληνικά δεδομένα).Απόδειξη και τα τεράστια κοινωνικά προβλήματα των χωρών αυτών (Ρωσ.Ομοσπονδία σήμερα κλπ) από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 και ύστερα.Είναι γεγονός ότι τόσο στην Ελλάδα όσο και στα ισχυρά καπιταλιστικά κράτη (και μάλιστα εκεί προηγήθηκε) παρατηρείται ήδη από τα πρώτα έτη μετά τη λήξη του Β’ΠΠ αλλά κυρίως μετέπειτα μια βελτίωση των όρων διαβίωσης των λαϊκών στρωμάτων,των εργαζόμενων.Ωστόσο,οι παράγοντες τα αίτια που οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα είναι πολύ συγκεκριμένοι,υπήρξαν σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο (λχ κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 για την Ελλάδα),και πλέον έχουν εκλείψει οριστικά,δεν νοείται »επιστροφή»,για να το εκφράσω με αυτόν τον τρόπο.Και στα πλαίσια αυτά αξιοποιήθηκε πράγματι η μορφή της σοσιαλδημοκρατικής ή »κευνσιανής» διαχείρισης (σε συνδυασμό πάντοτε και απαραίτητα με την πίεση την οποία ασκούσαν οι κατακτήσεις και το επίπεδο αυτών στα τότε σοσιαλιστικά κράτη,με το ανεβασμένο επίπεδο των εργατικών αγώνων και διεκδικήσεων τόσο από άποψη ριζοσπαστικότητας όσο και μαζικότητας,με τη δυνατότητα τότε του συστήματος για απόσπαση σχετικής και όχι απόλυτης μορφής υπεραξίας,με την ανάγκη για διάθεση και αγορά μιας σειράς εμπορευμάτων,άρα και σχετικής ανόδου του επιπέδου των εισοδημάτων).Και πάλι όμως-πέρα από το γεγονός ότι πρόκειται για περίοδο που δεν μπορεί να επαναληφθεί-στην πραγματικότητα,η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας και η είσοδος νέων τεχνολογικών μέσων είχε οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση του παραγόμενου πλούτου και των κερδών των ισχυρών μονοπωλιακών επιχειρήσεων,οπότε δημιουργείται αυτό που ορίζουμε ως πλεόνασμα κεφαλαίου,από το οποίο ένα μικρό μέρος κατευθύνεται υπέρ των εργαζόμενων.Και με συγκεκριμένη στόχευση.Την ενσωμάτωση,την επιλογή του συμβιβασμού-και στο επίπεδο αυτό η Σοσιαλδημοκρατία είχε καθοριστικά αρνητικό ρόλο.
        3)Υπάρχουν και με πολύ θετικό περιεχόμενο (και αυτές μάλλον πλειοψηφούν),συν και τα ευρήματα των κατά καιρών σχετικών ερευνών.Γενικότερα η διαμόρφωση άποψης δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στο περιεχόμενο προσωπικής φύσης αφηγήσεων ή μαρτυριών,αλλά εκτός αυτού πρέπει να συνυπολογιστεί μια σειρά παραγόντων (όπως μ.ά. το χαμηλό επίπεδο της ανάπτυξης της οικονομικής βάσης το οποίο είχαν σαν »αφετηρία» τα πρώην σοσιαλιστικά κράτη και η ΕΣΣΔ,σειρά τεράστιας κλίμακας καταστροφών μετά τη λήξη του Β’ΠΠ κλπ).Για τις σοβαρές παρεκλίσεις οι οποίες βέβαια προκλήθηκαν από ύπαρξη αντικειμενικών παραγόντων-δηλαδή μιας κοινωνικής βάσης η οποία προωθούσε μεταβολή κατευθύνσεων-συνδυάστηκαν και με σφάλματα του υποκειμενικού παράγοντα.Όντως,παρατηρήθηκε μείωση ή και στασιμόητητα στην παραγωγή ορισμένων τομέων,διεύρυνση της ανισότητας σε επίπεδο αποδοχών κλπ.Δεν ήταν μόνο ζήτημα έλλειψης στη λειτουργία αντίστοιχων μηχανισμών κλπ αλλά γενικότερα μη έγκαιρης αντιμετώπισης εκείνων των στοιχείων τα οποία δεν είχαν απλώς ιδεολογικού χαρακτήρα διαφορές-αυτή ήταν η συνέπεια-αλλά συμφέρον από ένα χρονικό σημείο και μετά για την ανατροπή των σοσιαλιστικών σχέσεων.
        4)Η κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής δεν είναι μόνο ζήτημα επιλογής.Πρωτίστως πρόκειται για μια ανάγκη με αντικειμενική βάση και υλικά γνωρίσματα.Αλλά επειδή ακριβώς ο χαρακτήρας των κοινωνικοποιημένων μέσων είναι απόλυτα αντίθετος και ασύμβατος με τη σημερινή μορφή ιδιοκτησίας-καπιταλιστική-σε αυτά προϋποτίθεται συνολική,ριζική πολιτική λύση η οποία δίνεται μέσω της οργάνωσης και της επικράτησης της σοσιαλιστικής επανάστασης,της δημιουργίας εξ’ υπαρχής νέων θεσμών,νέας μορφής εξουσίας (για αυτό και δεν πρόκειται για μια διαδικασία αντίστοιχη με την πολιτική των »κρατικοποιήσεων»’ εντός του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής).Σε προηγούμενη παρέμβαση δεν το ανέφερα,δεν είχε τεθεί.
        Το πολιτικό Πρόγραμμα του ΚΚΕ είναι σαφές.Τουλάχιστον σε αρχική φάση,προβλέπεται,σχεδιάζεται η κοινωνικοποίηση των βασικών και συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής.Δηλαδή,πρωτίστως εκείνο το τμήμα του παραγόμενου πλούτου που αποτέλεσε προϊόν απόσπασης μέσω υπεραξίας.Δηλαδή πράγματι στον κοινωνικοποιημένο τομέα θα περιέλθουν ευθέως οι σημερινές μονοπωλιακές επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις,σε σειρά κρίσιμων τομέων της οικονομίας.Εκεί δηλαδή που ο βαθμός συγκέντρωσης επιτρέπει αυτή τη διαδικασία.Σωστά δεν είναι δυνατή-τουλάχιστον για την πρώτη περίοδο-η ένταξη στους κοινωνικοποιημένους φορείς/τομείς του συνόλου των υπαρχόντων επιχειρήσεων ατομικού ή ευρύτερα μικρού μεγέθους,σειράς επιτηδευματιών,ελεύθερων επαγγελματιών,φτωχών και μικρομεσαίων αγροτών κλπ.Το Πρόγραμμα του ΚΚΕ ακριβώς για τις κατηγορίες αυτές προβλέπει τη συγκρότηση μορφών συνεταιρισμών,δηλαδή ομαδικής ιδιοκτησίας (εξάλλου και στην περίπτωση της ΕΣΣΔ συνυπήρχαν τέτοιας ομαδικής μορφής ιδιοκτησίες και βέβαια μορφές ατομικής σε αγαθά καταναλωτικής φύσης).Αντίθετα μη ρεαλιστικό σε απόλυτο βαθμό μάλιστα είναι να ελπίζουμε ότι στα πλαίσια συνθηκών μονοπωλιακού καπιταλισμού,σε συνθήκες έντασης του βαθμού συγκέντρωσης υπάρχει έστω η δυνατότητα μιας αντίστροφης κατεύθυνσης (ενίσχυσης δηλαδή της θέσης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων).Είναι ακριβές ότι η ελληνική καπιταλιστική οικονομία σε σχέση κυρίως με τις ισχυρές της Δυτικής Ευρώπης εμφάνιζε και εμφανίζει ακόμα την εξής ιδιαιτερότητα:σε συγκριμένους κλάδους-κυρίως σε αυτόν της αγροτικής παραγωγής,του λιανικού εμπορίου και των κατοικιών αλλά και στον τομέα των επιστημονικών υπηρεσιών-χαμηλό βαθμό συγκέντρωσης,με τη λειτουργία αρκετών μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεων κλπ (βέβαια το ποσοστό το οποίο αναφέρεις σχετίζεται με το συνολικό αριθμό ως τέτοιον,πιο σημαντικό ασφαλώς κριτήριο είναι το αντίστοιχο ποσοστό που καταλαμβάνουν όσον αφορά το μερίδιο της σχετικής αγοράς).Αποτελεί νομοτελειακή εξέλιξη η παραπέρα συγκέντρωση στο σύνολο των κλάδων και η καταστροφή των όποιων μορφών μικρής ιδιοκτησίας.Νομίζω ότι θα συμφωνήσεις,η κατεύθυνση των μέτρων της συγκυβέρνησης είναι »τυχαία»,δεν ενισχύει την κατέυθυνση αυτή;
        5)Σίγουρα,ούτως ή άλλως εκ των πραγμάτων αποσπασματικές αναφορές επιλέγω και εγώ.Απλώς με ενδιέφερε να δω πιο συγκεκριμένες αναφορές.
        6)Ήδη,η απάντηση περιλαμβάνεται στο σημείο 2).Συμπληρώνω ότι δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι τα κράτη στα οποία πιθανολογώ ότι αναφέρεσαι είχαν ήδη ένα πολύ υψηλό επίπεδο ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων.Όπως επίσης ότι κυρίως από τη δεκαετία του ’90 στα περισσότερα ισχυρά κράτη-μέλη της ΕΟΚ/ΕΕ (πλην Ελλάδας ίσως) τα κόμματα της Σοσιαλδημοκρατίας άρχισαν να έχουν σημαντικές απώλειες ή ήττες,ακριβώς διότι κλήθηκαν να εφαρμόσουν μια νέα μορφή διαχείρισης-την αποκαλούμενη »νεοφιλελεύθερη».
        7)Όχι απλά σε πρώτη φάση,αλλά σε καμία.Η στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ αποτελεί επιλογή ενσωμάτωσης,εφαρμογής των βασικών κατευθύνσεων της ΕΕ και της ΟΝΕ,υπηρέτησης των αναγκών του συστήματος και άρα υποταγής στις νομοτέλειες αυτού.
        8)Το ερώτημα αυτό ήταν ρητορικό!

      • Ο/Η Dyer λέει:

        Κ ειλικρινά μερικές φορές δυσκολεύομαι πολύ για να σε καταλάβω. Δεν θα μπορούσες να γράφεις λίγο ποιο απλά.
        Για παράδειγμα γράφεις:
        «Όχι. Η αποσάθρωση, η ουσιαστική διάλυση ή μετάλλαξη όσον αφορά καίριας σημασίας χαρακτηριστικά σειράς ΚΚ (με έκφραση και στην εκλογική επιρροή) οφείλεται πρωτίστως στην εγκατάλειψη των βασικών Μ-Λ αρχών, στην στρατηγική ενσωμάτωσης στους όρους του συστήματος και υπηρέτησης των δικών του αναγκών, στη στήριξη των εγχώριων πολιτικών συστημάτων.»
        Εγώ θα έγραφα:
        «Όχι. Αιτία της αποδυνάμωσης των ευρωπαϊκών ΚΚ ήταν η απομάκρυνση από τις βασικές αρχές του Μ-Λ και η στρατηγική ενσωμάτωσης στα εγχώρια πολιτικά συστήματα.»
        Ή ακόμα ποιο απλά
        «Όχι. Αιτία της αποδυνάμωσης των ευρωπαϊκών ΚΚ ήταν η αλλοτρίωση από τα αστικά πολιτικά συστήματα με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν από τις αρχές του Μ-Λ και να χάσουν τον χαρακτήρα τους.»
        Ετσι όπως γράφεις μου θυμίζεις τα νιάτα μου.

  8. Ο/Η firiki2010 λέει:

    Οφείλω να ομολογήσω πως τα σχόλια σας (μακάρι να είχαμε σχόλια περισσότερων αναγνωστών) δίνουν υλικό για πολύ προβληματισμό και πολλές αναρτήσεις. Ελπίζω σταδιακά να τα αξιοποήσω

  9. Ο/Η Κ. λέει:

    @Dyer
    Δεν έχω κανέναν ενδοοιασμό να υιοθετήσω και τις δύο εναλλακτικές που προτείνεις και είναι πολύ σωστές ως προς το περιεχόμενό τους.Θα ευχόμουν να τις αποδεχόσουν και επί της ουσίας.
    Βέβαια και χωρίς να έχω πρόθεση δικαιολόγησης,ο τρόπος που επιλέγω να γράφω έχει σχέση και με κάποιες υποθέσεις όσον αφορά πεποιθήσεις,απόψεις κλπ του εκάστοτε συνσχολιαστή.

    • Ο/Η Dyer λέει:

      Νομίζω ότι εκτός από μένα και εσένα είναι πολύ σημαντικό να μπορεί να μας παρακολουθήσει ο καθένας Κ. Κάποιες έρευνες λοιπόν λένε ότι το μεγαλύτερο κομμάτι των αναγνωστών στο διαδίκτυο δεν αντέχει να διαβάσει κείμενα μεγαλύτερα από 400 λέξεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να γράφουμε όσο το δυνατόν απλούστερα, λακωνικά και περιεκτικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s